Güncel gelişmeler
Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (“Değişiklik Yönetmeliği“), 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Değişiklik Yönetmeliği metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Değişiklik Yönetmeliği ile, 15 Haziran 2019 tarihli ve 30802 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te (“Yönetmelik“) birtakım değişiklikler yapılmıştır. Yönetmelik, tüzel kişiler ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (“DSİ“) arasında akdedilen su kullanım hakkı anlaşmalarının içeriğini, anlaşmaların imzalanması, yenilenmesi, tadili ve sona erdirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemekte, belediyeler tarafından hidroelektrik enerji üretim tesisi kurulabilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.
Değişiklik Yönetmeliği neler getiriyor?
Değişiklik Yönetmeliği ile (i) su kullanım hakkı anlaşmasının tarafı olan tüzel kişilerin DSİ’ye ödemekle yükümlü olduğu mevcut bedeller tanımlanmış, (ii) hidroelektrik kaynak katkı payına ilişkin belirli hesaplamalarda, ilave katkı payı hesaplamaları da dahil olmak üzere, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nin (“EPİAŞ“) uzlaştırmaya esas verileri esas alınmış; (iii) yap-işlet-devret (“YİD“) modeli kapsamında mevcut sözleşmesi olan ve bu sözleşme kapsamındaki bütün işlemleri tamamlanmamış tüzel kişilerin su kullanım hakkı anlaşmalarını yenilemesi durumuna özel düzenleme yapılmış ve (iv) Yönetmelik’in Ek 1’inde yer alan ve standart form niteliğindeki su kullanım hakkı anlaşmasında değişiklikler yapılmıştır.
1. DSİ’ye Ödenecek Bedellerin İçeriği Netleştirildi
Yönetmelik’in 18. maddesi uyarınca DSİ ile su kullanım hakkı anlaşması imzalayarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan (“EPDK“) lisans alan şirketler (i) Yönetmelik’in Ek 2’sinde belirtilen hizmet bedellerini Ek 2’deki ödeme esasları uyarınca DSİ’ye ödemekle ve (ii) tesis edilecek enerji üretim tesislerinin işletmeye alınmasını müteakip bir önceki yılda gerçekleşen üretim miktarına göre hesaplanan havza hidrolojik gözlem, değerlendirme ve kontrol hizmet bedelini Yönetmelik’in Ek 5’inde yer alan taahhütname çerçevesinde yıllık olarak DSİ’ye ödemekle yükümlüdür.
Değişiklik Yönetmeliği ile havza hidrolojik gözlem, değerlendirme ve kontrol hizmet bedelinin kapsamı netleştirilmiş; bu bedelin, DSİ tarafından yürütülen havza bazlı rasat ve hidrolojik faaliyetlerin karşılığı olarak, Ek 2’deki muafiyet ve indirimler saklı kalmak üzere işletmedeki tüm hidroelektrik enerji üretim tesisi projelerinden alınacak ve Yönetmelik’te belirlenen sabit katsayı ile iletim veya dağıtım sistemine verilen yıllık toplam enerji üretim miktarı esas alınarak hesaplanıp yıllık olarak DSİ’ye ödenecek tutarı ifade ettiği açıklığa kavuşturulmuştur.
Hizmet bedeli ifadesinin ise, kesin projesi, planlaması, master planı, ön incelemesi ve ilk etüt raporu DSİ tarafından hazırlanan projeler için, bu raporların/projelerin aşamasına göre hesaplanarak ilan aşamasında duyurulan ve tesisin lisans alması hâlinde DSİ’ye ödenecek bedeli ifade ettiği düzenlenmiştir.
Değişiklik Yönetmeliği ile Yönetmelik’e eklenen “hidroelektrik kaynak katkı payı” tanımı uyarınca; hidroelektrik kaynak katkı payının tesisin kısmen veya tamamen geçici kabulünün yapılması ile ödenmeye başlanacağı ve lisans süresi sonuna kadar yıllık olarak DSİ’ye ödenmeye devam edeceği de net şekilde ifade edilmiştir.
Hidroelektrik enerji üretiminin yanı sıra sulama suyu, içme ve kullanma suyu temini, endüstri suyu temini ve taşkın koruma gibi birden fazla amaca hizmet eden tesisler Yönetmelik kapsamında “ortak tesis” olarak nitelendirilmektedir. Değişiklik Yönetmeliği ile tanımlanan “ortak tesis bedeli” (enerji hissesi katılım payı) ise, DSİ tarafından inşa edilen su yapılarının hidroelektrik santral projeleri tarafından kullanılması durumunda, hidroelektrik üretim tesislerinin söz konusu yatırımların maliyetine enerji hisseleri oranında katılımını ifade etmektedir. Anılan bedel, Yönetmelik’in 17. maddesinde düzenlenen usul ve esaslar uyarınca tahsil edilmektedir.
2. Enerji Üretim Miktarının Tespitinde EPİAŞ Verilerinin Dikkate Alınacağı Düzenlendi
Değişiklik Yönetmeliği ile (i) ortak tesisi DSİ, hidroelektrik santral kısmı şirket tarafından inşa edilen projelerde doğal hayatın devamı veya diğer maksatlarla mansaba bırakılması gereken suyun, DSİ tarafından uygun bulunması hâlinde ilave bir hidroelektrik enerji üretim tesisinde değerlendirilmesine izin verilmesi veya (ii) DSİ tarafından izin verilen kot artırımı veya projenin ilk hâlindeki toplam proje düşüsünü aşan kot kaydırımı nedeniyle ödenecek ilave katkı payının hesaplanmasında esas alınan unsurlarda değişiklik yapılmıştır. Bu kapsamda, ilave katkı payı hesaplamasında kullanılan ve daha önce Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (“TEİAŞ“) veya ilgili dağıtım şirketinden temin edilen yıllık sisteme verilen enerji üretim miktarını ifade eden “E” değeri, EPİAŞ’tan temin edilecek ve iletim veya dağıtım sistemine verilen yıllık toplam uzlaştırmaya esas veriş miktarını ifade edecek şekilde değiştirilmiştir. Aynı değişiklik, Ek 1’de yer alan standart form su kullanım hakkı anlaşmasının 40. maddesindeki belirli hidroelektrik kaynak katkı payı hesaplamalarına da yansıtılmış ve daha önce öngörülen, beyan edilen üretim değerleri ile TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketi verileri arasındaki farkların takip eden yılda mahsuplaştırılmasına ilişkin düzenleme kaldırılmıştır.
3. Belirli YİD Projelerinin Ek 2 ile İlgili Muafiyetlerinin Sona Ereceği Düzenlendi
Değişiklik Yönetmeliği ile Yönetmelik’e eklenen Geçici Madde 7, yap-işlet-devret (“YİD“) modeli kapsamında yürütülen projelere ilişkin özel bir düzenleme getirmiştir. Buna göre, mevcut YİD sözleşmesi olan ve bu sözleşme kapsamındaki bütün işlemleri tamamlanmamış tüzel kişilerden, mevcut sözleşmesi kapsamındaki bütün haklarından feragat ettiğini veya Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği uyarınca yapılacak inceleme ve değerlendirme sonucunda lisans almasının Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararıyla uygun bulunması hâlinde bu haklarından feragat edeceğini Tarım ve Orman Bakanlığı ve EPDK’ya yazılı olarak bildirenler, su kullanım hakkı anlaşmalarını Yönetmelik kapsamında yeniledikleri takdirde, Yönetmelik’in Ek 2’si ile ilgili yararlandıkları muafiyetleri kaybedecektir.
Yönetmelik Geçici Madde 7’de atıf yapılan Yönetmelik’in Ek 2’si, kamu tüzel kişileri tarafından işletilen veya özelleştirme kararı ile özel sektöre devredilen tesisler bakımından ödeme yükümlülüklerine dair özel muafiyetler veya indirimler öngörse de YİD projelerine özgü bir istisnaya yer vermemektedir. Değişiklik Yönetmeliği de ne YİD projeleri bakımından öngörülen muafiyetlere ne de bu hüküm uyarınca sona erecek muafiyetlerin kapsamına ilişkin ilave bir açıklama içermektedir.
4. Enerji Hissesi Katılım Payı Ödemelerinin Başlangıç Tarihi Düzenlendi
Yönetmelik’in Ek 1’inde yer alan ve standart form niteliğindeki su kullanım hakkı anlaşmasının 23. maddesinde yapılan değişiklikle, DSİ’ye ödenecek enerji hissesi katılım payının ödeme başlangıç tarihine ilişkin özel bir düzenleme getirilmiştir.
Mevcut düzenleme uyarınca enerji hissesi katılım payının ilk taksiti, hidroelektrik santralin geçici kabul tarihinden itibaren geçen 5 tam yılın sonunda ödenmeye başlanmaktadır. Değişiklik Yönetmeliği ile ise, üç veya daha fazla üniteden oluşan hidroelektrik santraller bakımından, herhangi bir ünitenin kısmi geçici kabulünün yapılarak işletmeye alınmasına rağmen kalan ünitelerin devreye alınmaması veya devreye alınmasının gecikmesi halinde, 5 tam yıllık süreye en fazla 2 tam yıl eklenerek ödeme başlangıç tarihinin kısmi geçici kabulü yapılan ünitenin kabul tarihine göre belirleneceği düzenlenmiştir.
Sonuç
Su kullanım hakkı anlaşmaları kapsamında DSİ’ye ödenecek bedellere ilişkin tanımların netleştirilmesi ve ilave katkı payları da dahil olmak üzere belirli hidroelektrik kaynak katkı payı hesaplamalarında EPİAŞ verilerinin esas alınması, tesis sahiplerinin mali yükümlülüklerinin daha objektif ve öngörülebilir yöntemlerle hesaplanması bakımından önem taşımaktadır. Ayrıca, çok üniteli tesisler ve YİD projelerine ilişkin değişiklikler, su kullanım hakkı anlaşmalarına ilişkin düzenleyici çerçevenin daha öngörülebilir ve sistematik hale getirilmesine katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte, YİD projeleri bakımından hangi muafiyetlerin etkilendiği hususu tam olarak açıklığa kavuşmamış olup, söz konusu hükümlerin uygulamadaki etkileri idari uygulamalarla netleşecektir.
