Yeni Gelişme
Ticaret Bakanlığı (“Bakanlık”) koordinasyonunda hazırlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030) (“Eylem Planı”), 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (“Genelge”) ile yürürlüğe girdi. 2021 yılında yürürlüğe konulan Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nı güncelleyen Eylem Planı 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylemden oluşmaktadır. Yeşil ve dijital dönüşümü birlikte ele alan ikiz dönüşüm yaklaşımı ve 2053 net sıfır emisyon hedefi esas alınarak hazırlanan Eylem Planı, Türkiye’nin yeşil dönüşüm alanındaki hedeflerini ve yol haritasını ortaya koymaktadır.
Eylem Planı çerçevesinde ulusal Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (“SKDM”), yeşil boyama, yeşil taksonomi, ürün mevzuatlarındaki özen yükümlülüğü, ticari sırların korunması, atık sonu kriterleri, Su Kanunu, hidrojen piyasası ve küçük modüler reaktörler başta olmak üzere birçok alanda yeni mevzuat çalışmalarının yürütülmesi ve bu düzenlemelerin yürürlüğe girmesi planlanmaktadır. Bunun yanı sıra AB’nin eko-tasarım, batarya, ambalaj ve kimyasallar mevzuatına uyum sağlanması ve Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları kapsamındaki güvence denetimlerinde makul güvenceye geçilmesi de plan dahilinde yer almaktadır.
Genelge’ ye buradan, Eylem Planı’na ise buradan ulaşabilirsiniz.
Eylem Planı kapsamında öne çıkan mevzuat çalışmaları ile önemli gelişmeler aşağıdaki gibidir:
Konu | Öne Çıkan Gelişmeler |
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) | Eylem Planı, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun ve TR ETS’nin yürürlüğe girmesinin ardından TR ETS’nin uygulama altyapısının güçlendirilmesini öngörmektedir. Bu kapsamda:
planlanmaktadır. Ayrıca TR ETS kapsamında ödenecek karbon bedelinin AB’ye ihracatta SKDM mali yükümlülüğünden mahsup edilmesi hedeflenmektedir. |
AB SKDM ve Ulusal SKDM | AB SKDM’nin ana uygulama dönemi 1 Ocak 2026 itibarıyla mali yükümlülükler bakımından başlamış olup Eylem Planı’nda SKDM kapsamındaki ürünlerde AB’nin Türkiye ihracatı içindeki payının %47 olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda:
öngörülmektedir. |
Gönüllü ve Uluslararası Karbon Piyasaları | Eylem Planı kapsamında gönüllü karbon piyasalarının hukuki, teknik ve operasyonel altyapısının oluşturulmasına ile farklı denkleştirme oranlarının TR ETS’ye etkilerine yönelik çalışmalar yapılması öngörülmektedir. Ayrıca kurulması planlanan ulusal karbon kredilendirme sistemine katılım konusunda bilinçlendirme faaliyetleri yürütülmesi, yüksek potansiyelli sektörler için ulusal önceliklendirme listesi hazırlanması ve uluslararası karbon piyasalarıyla uyumlu iş birliği protokolleri geliştirilmesi hedeflenmektedir. |
Sürdürülebilir Ürün ve Eko-Tasarım Mevzuatına Uyum | Eylem Planı’nda Gümrük Birliği kapsamında malların serbest dolaşımını doğrudan etkileyen AB eko-tasarım mevzuatına uyum çalışmalarının yürütülmesi öngörülmektedir. Avrupa Komisyonu’nun 2025-2030 Çalışma Programı’na göre demir-çelik, alüminyum, hazır giyim, lastik, mobilya, yatak ve eko-etiket kapsamındaki beyaz eşya, cep telefonu ve tablet gibi ürünlerin yer aldığı 16 ürün grubunda eko-tasarım kuralları öncelikli olarak belirlenecektir. Uyum çalışmalarının kapsamında:
yer almaktadır. Ayrıca, onaylanmış kuruluşlar ve test laboratuvarları için akreditasyon altyapısının hazırlanması, gümrük mevzuatının uyumlaştırılan mevzuat açısından gözden geçirilmesi ve AB Gümrükler Tek Pencere Ortamına uyumun değerlendirilmesi, sektörel düzeyde yeşil kamu alımı kriterlerinin geliştirilmesi ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) bünyesinde CEN/CENELEC çalışmalarını takip edecek bir ayna komite kurulması planlanmaktadır. |
Dijital Ürün Pasaportu (DPP) ve AB Veri Tabanları | Eylem Planı’nda eko-tasarım kuralları ile birlikte ürünlere ilişkin bilgilerin dijital ortamda erişilebilir olmasını sağlayan DPP uygulamasının zorunlu hale geleceği belirtilmektedir. Bu kapsamda:
öngörülmektedir. Söz konusu çalışmaların özellikle Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı nezdinde hayata geçirilmesi planlanmaktadır. |
Özen Yükümlülüğü | Eylem Planı, özen yükümlülüğünü birbirinden farklı birçok politika alanında ele almaktadır. Bu kapsamda:
planlanmaktadır. |
Yeşil Boyamanın Önlenmesi | Çevresel beyan ve iddiaların güvenilir, doğrulanabilir ve karşılaştırılabilir verilere dayanmasını sağlamak amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından:
öngörülmektedir. |
Yeşil Taksonomi | Eylem Planı’nda AB ve uluslararası kuruluşların taksonomi mevzuatı ve Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği dikkate alınarak ulusal taksonomi raporlama sisteminin hayata geçirilmesi planlanmaktadır. Bu kapsamda:
öngörülmektedir. Ayrıca taksonomi uyumlu verilerin toplanması, izlenmesi ve raporlanması için merkezi bir veri ve bilgi altyapısı oluşturulacaktır. |
Sürdürülebilirlik Raporlaması (TSRS, CSRD ve ESRS) | Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (“KGK”) koordinasyonunda:
planlanmaktadır. Eylem Planı’nın Sürdürülebilir Raporlama Altyapısının Geliştirilmesi hedefi kapsamında ayrıca Sürdürülebilirlik Açıklamaları Raporlama Platformu’nun (SARP) dijital altyapısının güçlendirilmesi ve IFRS Sürdürülebilirlik Taksonomisinin oluşturularak SARP ile uyumlaştırılması amaçlanmaktadır. |
Atık, Kimyasallar ve Endüstriyel Emisyonlar | Eylem Planı kapsamında:
öngörülmektedir. |
Su Kanunu ve Su Mevzuatı (Eylem 2.7.2, 2.8.1- 2.8.5 ve 5.6.2) | Su politikalarının Ulusal Su Planı (2026-2035) ile uyumlu olarak yürütülmesi öngörülmektedir. Bu kapsamda:
planlanmaktadır. |
Yukarıda yer alan başlıkların yanı sıra Eylem Planı, tarım, ulaştırma ve lojistik ile strateji ve politika alanlarında da yeni çalışmalar öngörmektedir.
Örneğin tarım alanında, tarımsal desteklerin yönetimi ve denetiminde kullanılan Entegre İdare ve Kontrol Sistemi’ne ilişkin bir yönetmelik çalışması planlanmaktadır. Bu kapsamda, üreticilerin desteklerden yararlanabilmek için uyması gereken çevre ve tarım kurallarının belirlenmesi ve tarım arazilerinin parsel bazında kayıt altına alındığı sistemdeki verilerin güncellenmesi öngörülmektedir. Ayrıca, AB’nin yeni organik tarım mevzuatına uyumun tamamlanması ve organik ürün sertifikalarının Türkiye ile AB arasında karşılıklı olarak tanınmasına yönelik girişimlerde bulunulması planlanmaktadır. Ayrıca, Eylem Planı’nın tarım faaliyetlerinden karbon kredisi elde edilmesine imkân verecek hesaplama yöntemlerinin belirlenmesi konusundaki çalışmaları da kapsama almaktadır.
Ulaştırma ve lojistik alanında ise deniz taşımacılığından kaynaklanan emisyonların fiyatlandırılmasına yönelik mevzuat çalışmalarının yürütülmesi, Demiryolu Altyapı Yetkilendirme Yönetmeliği’nin ve lojistik merkezlere ilişkin mevzuatın yayımlanması planlanmaktadır. Bunun yanı sıra, kara, demiryolu ve deniz yolunun birlikte kullanıldığı taşımacılık faaliyetlerinde Yeşil Lojistik Belgesi sahibi işletmelere teşvik sağlanması öngörülmektedir.
Strateji ve politika alanında ise yeşil dönüşümden olumsuz etkilenebilecek çalışanların, sektörlerin ve bölgelerin desteklenmesine yönelik bir Ulusal Adil Geçiş Stratejisi üzerinde çalışılması planlanmaktadır. İklim Kanunu uyarınca emisyon ticaret sisteminden elde edilen gelirlerin %10’una kadar olan kısmı bu amaçla kullanılabilecektir. Gıda, inşaat, turizm, plastik, otomotiv ve tekstil sektörlerinde sürdürülebilir üretim ve tüketimi yaygınlaştırmaya yönelik ulusal bir eylem planının 2027 yılında yayımlanması öngörülmektedir. İklim değişikliği ile mücadeleye ilişkin ulusal strateji ve eylem planı da Türkiye’nin Paris Anlaşması kapsamında sunduğu ve 2035 yılı emisyonlarının 643 milyon ton karbondioksit eşdeğeri ile sınırlandırılmasını öngören güncel emisyon azaltım taahhüdü doğrultusunda güncellenmesi öngörülmektedir. Son olarak sanayide kullanılan kritik ve stratejik hammaddelerin tedarikinin güvence altına alınmasına ve bu hammaddeleri içeren ürünlerin geri dönüştürülmesine yönelik politikaların gerçekleştirilmesi Eylem Planı kapsamında yer almaktadır.
Sonuç
Eylem Planı, ulusal SKDM, yeşil boyama, yeşil taksonomi, özen yükümlülüğü, Su Kanunu ve AB ürün mevzuatına uyum başta olmak üzere önümüzdeki 5 (beş) yıl içinde birbirinden farklı birçok alanda yeni yükümlülükler getirmesi beklenen kapsamlı bir mevzuat gündemi çalışması planını ortaya koymaktadır. Eylem Planı’nda yer alan takvimler hedef niteliğinde olup yükümlülükler ancak ilgili düzenlemelerin yayımlanmasıyla doğacaktır. Bununla birlikte, söz konusu düzenlemelerin önemli bir kısmının AB mevzuatına uyum amacıyla hazırlanacağı ve kısa vadede hayata geçirilmesinin planlandığı göz önünde bulundurulduğunda, şirketlerin faaliyetlerini etkileyebilecek gelişmeleri yakından takip etmesi ve uyum hazırlıklarına erken aşamada başlaması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, özellikle TR ETS ve SKDM kapsamındaki sektörlerde faaliyet gösteren şirketler, AB’ye ihracat yapan üreticiler, sürdürülebilirlik raporlaması yükümlülüğüne tabi şirketler ile çevresel beyan içeren reklam ve pazarlama faaliyetleri yürüten şirketlerin mevcut süreç ve politikalarını gözden geçirmeye başlamaları faydalı olacaktır.

