Daha fazla bilgi için,
lütfen iletişime geçin :

Kıdemli Ortak Avukat

Kıdemli Avukat

Hukuk Bültenleri

Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030) Yayımlandı

Hukuk Bültenleri
ESG
Genel

Yeni Gelişme

Ticaret Bakanlığı (“Bakanlık”) koordinasyonunda hazırlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030) (“Eylem Planı”), 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (“Genelge”) ile yürürlüğe girdi. 2021 yılında yürürlüğe konulan Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nı güncelleyen Eylem Planı 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylemden oluşmaktadır. Yeşil ve dijital dönüşümü birlikte ele alan ikiz dönüşüm yaklaşımı ve 2053 net sıfır emisyon hedefi esas alınarak hazırlanan Eylem Planı, Türkiye’nin yeşil dönüşüm alanındaki hedeflerini ve yol haritasını ortaya koymaktadır.

Eylem Planı çerçevesinde ulusal Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (“SKDM”), yeşil boyama, yeşil taksonomi, ürün mevzuatlarındaki özen yükümlülüğü, ticari sırların korunması, atık sonu kriterleri, Su Kanunu, hidrojen piyasası ve küçük modüler reaktörler başta olmak üzere birçok alanda yeni mevzuat çalışmalarının yürütülmesi ve bu düzenlemelerin yürürlüğe girmesi planlanmaktadır. Bunun yanı sıra AB’nin eko-tasarım, batarya, ambalaj ve kimyasallar mevzuatına uyum sağlanması ve Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları kapsamındaki güvence denetimlerinde makul güvenceye geçilmesi de plan dahilinde yer almaktadır.

Genelge’ ye buradan, Eylem Planı’na ise buradan ulaşabilirsiniz.

Eylem Planı kapsamında öne çıkan mevzuat çalışmaları ile önemli gelişmeler aşağıdaki gibidir:

Konu

Öne Çıkan Gelişmeler

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS)
(Eylem 1.1.1, 1.1.3, 1.1.4 ve 3.1.3)

Eylem Planı, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun ve TR ETS’nin yürürlüğe girmesinin ardından TR ETS’nin uygulama altyapısının güçlendirilmesini öngörmektedir. Bu kapsamda:

  • TR ETS’nin sektörel düzeyde rekabetçilik, maliyet ve dönüşüm etkilerine ilişkin çalışma yapılması (2026-2028),
  • Karbon kaçağı riski yüksek sektörlerin belirlenmesine yönelik metodolojinin geliştirilmesi ve sektör listesinin oluşturulması (2027-2030),
  • TR ETS sektörlerine göre doğrulayıcı akreditasyon kapasitesinin planlanması ve TR ETS ile SKDM doğrulama kriterlerinin uyumlaştırılması (2026-2030) ve
  • ETS Gelirlerinin Kullanımına İlişkin Kılavuz hazırlanması (2026-2027)

planlanmaktadır. Ayrıca TR ETS kapsamında ödenecek karbon bedelinin AB’ye ihracatta SKDM mali yükümlülüğünden mahsup edilmesi hedeflenmektedir.

AB SKDM ve Ulusal SKDM
(Eylem 1.2.3, 1.2.4, 1.3.1 ve 1.3.2)

AB SKDM’nin ana uygulama dönemi 1 Ocak 2026 itibarıyla mali yükümlülükler bakımından başlamış olup Eylem Planı’nda SKDM kapsamındaki ürünlerde AB’nin Türkiye ihracatı içindeki payının %47 olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda:

  • İklim Kanunu uyarınca TR ETS’nin kurulmasını takiben ulusal SKDM’nin kurulmasına yönelik mevzuat altyapısının oluşturulması ve sektörel etki değerlendirmesi yapılması (2027),
  • AB SKDM kayıt sistemine benzer bir mekanizma tesis edilmesi, ürünlerin gömülü emisyon değerlerinin analiz edilmesi ve ulusal SKDM kapsamına alınabilecek potansiyel ürün gruplarının belirlenmesi (2027-2028),
  • varsayılan emisyon değerlerinin gerçek emisyon değerlerine yakınsanması ve akredite doğrulayıcı sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülmesi (2026-2028) ve
  • lisanssız yenilenebilir enerji yatırımları ile YEK-G Sistemi’nin SKDM kapsamında dolaylı emisyon (kapsam-2) hesaplamalarında dikkate alınması için AB nezdinde girişimlerde bulunulması (2026-2028)

öngörülmektedir.

Gönüllü ve Uluslararası Karbon Piyasaları
(Eylem 1.4.1 – 1.4.4)

Eylem Planı kapsamında gönüllü karbon piyasalarının hukuki, teknik ve operasyonel altyapısının oluşturulmasına ile farklı denkleştirme oranlarının TR ETS’ye etkilerine yönelik çalışmalar yapılması öngörülmektedir. Ayrıca kurulması planlanan ulusal karbon kredilendirme sistemine katılım konusunda bilinçlendirme faaliyetleri yürütülmesi, yüksek potansiyelli sektörler için ulusal önceliklendirme listesi hazırlanması ve uluslararası karbon piyasalarıyla uyumlu iş birliği protokolleri geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Sürdürülebilir Ürün ve Eko-Tasarım Mevzuatına Uyum
(Eylem 2.3.1, 2.3.3- 2.3.6)

Eylem Planı’nda Gümrük Birliği kapsamında malların serbest dolaşımını doğrudan etkileyen AB eko-tasarım mevzuatına uyum çalışmalarının yürütülmesi öngörülmektedir. Avrupa Komisyonu’nun 2025-2030 Çalışma Programı’na göre demir-çelik, alüminyum, hazır giyim, lastik, mobilya, yatak ve eko-etiket kapsamındaki beyaz eşya, cep telefonu ve tablet gibi ürünlerin yer aldığı 16 ürün grubunda eko-tasarım kuralları öncelikli olarak belirlenecektir. Uyum çalışmalarının kapsamında:

  • Sürdürülebilir Ürünler için Eko Tasarım Tüzüğü (ESPR) ve ESPR kapsamındaki ürün bazlı eko-tasarım kuralları,
  • Batarya ve Batarya Atıkları Tüzüğü, Yapı Malzemeleri Tüzüğü, Döngüsel Araç Tasarımı ve Ömrünü Tamamlamış Araç Tüzüğü ile Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü ve
  • gıda ile temas eden geri dönüştürülmüş plastik materyallere ilişkin 2022/1616/EU sayılı mevzuat

yer almaktadır. Ayrıca, onaylanmış kuruluşlar ve test laboratuvarları için akreditasyon altyapısının hazırlanması, gümrük mevzuatının uyumlaştırılan mevzuat açısından gözden geçirilmesi ve AB Gümrükler Tek Pencere Ortamına uyumun değerlendirilmesi, sektörel düzeyde yeşil kamu alımı kriterlerinin geliştirilmesi ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) bünyesinde CEN/CENELEC çalışmalarını takip edecek bir ayna komite kurulması planlanmaktadır.

Dijital Ürün Pasaportu (DPP) ve AB Veri Tabanları
(Eylem 2.3.2, 2.5.1 ve 2.5.2)

Eylem Planı’nda eko-tasarım kuralları ile birlikte ürünlere ilişkin bilgilerin dijital ortamda erişilebilir olmasını sağlayan DPP uygulamasının zorunlu hale geleceği belirtilmektedir. Bu kapsamda:

  • AB DPP veri tabanına Türkiye’nin erişimi için Avrupa Komisyonu nezdinde müzakerelerde bulunulması, DPP’ye ilişkin veri ve dijital altyapı ihtiyacının tespit edilmesi ve Dijital Ürün Pasaportu Uyum Yol Haritası hazırlanması,
  • Avrupa Enerji Etiketleme Ürün Veri Tabanı (EPREL) ve DPP gibi AB veri tabanlarına katılım için ticari sırların korunmasına dair hukuki düzenlemelerin tamamlanması ve e-imzaların AB ile karşılıklı olarak tanınması ve
  • ürünlerin çevresel etkilerinin yaşam döngüsü boyunca değerlendirilmesine imkan verecek Ulusal Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD) Veri Tabanı’nın genişletilmesi

öngörülmektedir.

Söz konusu çalışmaların özellikle Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı nezdinde hayata geçirilmesi planlanmaktadır.

Özen Yükümlülüğü
(Eylem 2.3.7, 2.5.3, 3.2.3 ve 8.1.5)

Eylem Planı, özen yükümlülüğünü birbirinden farklı birçok politika alanında ele almaktadır.

Bu kapsamda:

  • AB ürün mevzuatlarındaki özen yükümlülüğüne ilişkin ulusal politika ve mevzuatın belirlenmesi ve kurumsal kapasitenin oluşturulması,
  • Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi (CSDDD) kapsamında AB ile ticareti bulunan işletmelerin raporlama veri altyapısının güçlendirilmesi ve uyum rehberleri geliştirilmesi,
  • AB Ormansızlaşmanın Önlenmesi Tüzüğü (EUDR) kapsamındaki sektörlerin özen yükümlülüğü sürecinde ihtiyaç duyacağı verilerin belirlenmesi, 31.12.2020 referans tarihine göre ulusal orman örtüsü doğrulaması yapılması ve orman kadastro, izin ve üretim kayıtlarının EUDR ile uyumlaştırılması ve
  • çalışma hayatında sorumlu işletme davranışı ve özen yükümlülüğü düzenlemelerinin sosyal diyalog yoluyla yaygınlaştırılması

planlanmaktadır.

Yeşil Boyamanın Önlenmesi
(Eylem 2.9.1)

Çevresel beyan ve iddiaların güvenilir, doğrulanabilir ve karşılaştırılabilir verilere dayanmasını sağlamak amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından:

  • yeşil boyama çerçeve mevzuatı ve/veya rehberi oluşturulması ve yeşil boyamanın ürün güvenliği kapsamında da ele alınması,
  • ürünlerde kullanılan bilgilendirme, reklam ve pazarlama unsurlarının piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında değerlendirilmesine yönelik yasal altyapı oluşturulması ve
  • çevresel beyan içeren reklamlara ilişkin kapsamlı düzenlemeler getirilmesi

öngörülmektedir.

Yeşil Taksonomi
(Eylem 3.2.1)

Eylem Planı’nda AB ve uluslararası kuruluşların taksonomi mevzuatı ve Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği dikkate alınarak ulusal taksonomi raporlama sisteminin hayata geçirilmesi planlanmaktadır. Bu kapsamda:

  • taksonomi mevzuatının ikincil düzenlemelerinin hazırlanması,
  • Yönetmelik kapsamında belirlenen 6 çevresel hedef için Teknik Tarama Kriterlerinin yayımlanması,
  • taksonomi raporlama rehberlerinin yayımlanması ve
  • Taksonomi Hesaplama web sitesi ile Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi kurulması

öngörülmektedir. Ayrıca taksonomi uyumlu verilerin toplanması, izlenmesi ve raporlanması için merkezi bir veri ve bilgi altyapısı oluşturulacaktır.

Sürdürülebilirlik Raporlaması (TSRS, CSRD ve ESRS)
(Eylem 3.2.2 ve 3.2.3)

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (“KGK”) koordinasyonunda:

  • Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) kapsamındaki güvence denetimlerinde sınırlı güvenceden makul güvenceye geçilmesi ve güvence denetimlerinin KGK uzmanlarınca incelenmesi,
  • başta KOBİ’ler olmak üzere raporlama kapasitesinin güçlendirilmesi, nitelikli insan kaynağının oluşturulması ve raporlamada dijitalleşme ile veri analizinin geliştirilmesi,
  • AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD), Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve CSDDD’ye uyum kapsamında AB ile ticareti bulunan işletmeler için uyum rehberleri geliştirilmesi ve
  • hem TSRS hem de CSRD kapsamında olan işletmeler için TSRS-ESRS uyum destek mekanizmalarının kurulması

planlanmaktadır. Eylem Planı’nın Sürdürülebilir Raporlama Altyapısının Geliştirilmesi hedefi kapsamında ayrıca Sürdürülebilirlik Açıklamaları Raporlama Platformu’nun (SARP) dijital altyapısının güçlendirilmesi ve IFRS Sürdürülebilirlik Taksonomisinin oluşturularak SARP ile uyumlaştırılması amaçlanmaktadır.

Atık, Kimyasallar ve Endüstriyel Emisyonlar
(Eylem 2.1.2, 2.1.4, 2.2.1, 2.2.2 ve 2.7.1)

Eylem Planı kapsamında:

  • atıkların ithalatı ve ihracatına ilişkin politikaların geliştirilmesi amacıyla Atık Ticareti Kurulu oluşturulması ve Atık Ticareti Eylem Planı hazırlanması,
  • öncelikli sektörlerde atık sonu kriterlerine ilişkin mevzuat ve altyapı çalışmalarının tamamlanması,
  • Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği kapsamındaki tesislerin Mevcut En İyi Tekniklere (MET) uyumuna yönelik kolaylaştırıcı politikalar belirlenmesi ve Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme çalışmalarının yürütülmesi,
  • Türkiye Çevre Etiketi için yeni kriterler belirlenmesi ve AB eko-etiket çalışmalarına uyum sağlanması ve
  • REACH, CLP ve diğer AB kimyasal mevzuatına uyum çalışmalarının tamamlanması

öngörülmektedir.

Su Kanunu ve Su Mevzuatı

(Eylem 2.7.2, 2.8.1- 2.8.5 ve 5.6.2)

Su politikalarının Ulusal Su Planı (2026-2035) ile uyumlu olarak yürütülmesi öngörülmektedir. Bu kapsamda:

  • Su Kanunu hazırlık çalışmalarının tamamlanması ve ikincil mevzuatın, Kanun’un yürürlüğe girmesine bağlı olarak belirlenecek takvim doğrultusunda çıkarılması. Kanun ile su tahsisinin tek elden yapılması, cezaların etkin şekilde uygulanması ve su verimliliğine yönelik teşvik mekanizmaları oluşturulması hedeflenmektedir,
  • büyükşehir ve il belediyelerinin kentsel atıksu arıtma tesislerinde arıttıkları atık suların en az %10’unu yeniden kullanması veya kullandırması ve arıtılmış atık suların yeniden kullanım oranının 2030 yılında %15’e ulaştırılması,
  • mikrokirleticiler ve endokrin bozucular gibi yeni nesil kirleticileri kapsayacak şekilde atıksu mevzuatının ve emisyon sınır değerlerinin güncellenmesi,
  • endokrin bozucu kimyasalların İçme Suyu Temin Edilen Suların Kalitesi ve Arıtılması Hakkında Yönetmelik’in EK-1 parametrelerine eklenmesi,
  • “Su Ayakizi” metodolojisinin geliştirilmesi ve havza bazlı çalışmalarda su ayakizinin değerlendirilmesi ve
  • Su Verimliliği Bilgi Sistemi’nin kurulması ve Ulusal Su Bilgi Sistemi’nin mevzuat altyapısının güçlendirilmesi

planlanmaktadır.

Yukarıda yer alan başlıkların yanı sıra Eylem Planı, tarım, ulaştırma ve lojistik ile strateji ve politika alanlarında da yeni çalışmalar öngörmektedir.

Örneğin tarım alanında, tarımsal desteklerin yönetimi ve denetiminde kullanılan Entegre İdare ve Kontrol Sistemi’ne ilişkin bir yönetmelik çalışması planlanmaktadır. Bu kapsamda, üreticilerin desteklerden yararlanabilmek için uyması gereken çevre ve tarım kurallarının belirlenmesi ve tarım arazilerinin parsel bazında kayıt altına alındığı sistemdeki verilerin güncellenmesi öngörülmektedir. Ayrıca, AB’nin yeni organik tarım mevzuatına uyumun tamamlanması ve organik ürün sertifikalarının Türkiye ile AB arasında karşılıklı olarak tanınmasına yönelik girişimlerde bulunulması planlanmaktadır. Ayrıca, Eylem Planı’nın tarım faaliyetlerinden karbon kredisi elde edilmesine imkân verecek hesaplama yöntemlerinin belirlenmesi konusundaki çalışmaları da kapsama almaktadır.

Ulaştırma ve lojistik alanında ise deniz taşımacılığından kaynaklanan emisyonların fiyatlandırılmasına yönelik mevzuat çalışmalarının yürütülmesi, Demiryolu Altyapı Yetkilendirme Yönetmeliği’nin ve lojistik merkezlere ilişkin mevzuatın yayımlanması planlanmaktadır. Bunun yanı sıra, kara, demiryolu ve deniz yolunun birlikte kullanıldığı taşımacılık faaliyetlerinde Yeşil Lojistik Belgesi sahibi işletmelere teşvik sağlanması öngörülmektedir.

Strateji ve politika alanında ise yeşil dönüşümden olumsuz etkilenebilecek çalışanların, sektörlerin ve bölgelerin desteklenmesine yönelik bir Ulusal Adil Geçiş Stratejisi üzerinde çalışılması planlanmaktadır. İklim Kanunu uyarınca emisyon ticaret sisteminden elde edilen gelirlerin %10’una kadar olan kısmı bu amaçla kullanılabilecektir. Gıda, inşaat, turizm, plastik, otomotiv ve tekstil sektörlerinde sürdürülebilir üretim ve tüketimi yaygınlaştırmaya yönelik ulusal bir eylem planının 2027 yılında yayımlanması öngörülmektedir. İklim değişikliği ile mücadeleye ilişkin ulusal strateji ve eylem planı da Türkiye’nin Paris Anlaşması kapsamında sunduğu ve 2035 yılı emisyonlarının 643 milyon ton karbondioksit eşdeğeri ile sınırlandırılmasını öngören güncel emisyon azaltım taahhüdü doğrultusunda güncellenmesi öngörülmektedir. Son olarak sanayide kullanılan kritik ve stratejik hammaddelerin tedarikinin güvence altına alınmasına ve bu hammaddeleri içeren ürünlerin geri dönüştürülmesine yönelik politikaların gerçekleştirilmesi Eylem Planı kapsamında yer almaktadır.

Sonuç

Eylem Planı, ulusal SKDM, yeşil boyama, yeşil taksonomi, özen yükümlülüğü, Su Kanunu ve AB ürün mevzuatına uyum başta olmak üzere önümüzdeki 5 (beş) yıl içinde birbirinden farklı birçok alanda yeni yükümlülükler getirmesi beklenen kapsamlı bir mevzuat gündemi çalışması planını ortaya koymaktadır. Eylem Planı’nda yer alan takvimler hedef niteliğinde olup yükümlülükler ancak ilgili düzenlemelerin yayımlanmasıyla doğacaktır. Bununla birlikte, söz konusu düzenlemelerin önemli bir kısmının AB mevzuatına uyum amacıyla hazırlanacağı ve kısa vadede hayata geçirilmesinin planlandığı göz önünde bulundurulduğunda, şirketlerin faaliyetlerini etkileyebilecek gelişmeleri yakından takip etmesi ve uyum hazırlıklarına erken aşamada başlaması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, özellikle TR ETS ve SKDM kapsamındaki sektörlerde faaliyet gösteren şirketler, AB’ye ihracat yapan üreticiler, sürdürülebilirlik raporlaması yükümlülüğüne tabi şirketler ile çevresel beyan içeren reklam ve pazarlama faaliyetleri yürüten şirketlerin mevcut süreç ve politikalarını gözden geçirmeye başlamaları faydalı olacaktır.