Yeni Gelişme
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 24 Eylül 2026 tarihinde, Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği’ni (“Yönetmelik”) yayımladı. Yönetmelik, sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesi ve piyasada yeşile boyamanın (eng. greenwashing) önlenmesi amacıyla Türkiye Yeşil Taksonomisi’nin usul ve esaslarını düzenlemeyi amaçlamaktadır.
7552 sayılı İklim Kanunu’na (“İklim Kanunu”) dayanılarak çıkarılan Yönetmelik; Avrupa Birliği (AB) Taksonomi Tüzüğü’ndeki (Regulation (EU) 2020/852) çevresel hedefler ve ekonomik faaliyetlerin değerlendirilmesine ilişkin temel ölçütlerle paralel bir yapı kurarak Türkiye’de sürdürülebilir faaliyetlerin sınıflandırılması ve raporlanması için bir çerçeve sunmaktadır.
Yönetmelik’e buradan ulaşabilirsiniz.
Yönetmelik’in Getirdiği Yenilikler Neler?
A .Temel Kavramlar ve Genel Esaslar
- Yönetmelik; “Türkiye Yeşil Taksonomisi”ni (Taksonomi) “belirlenen çevresel hedefler doğrultusunda iklim değişikliği ile mücadeleye katkı sağlayan ekonomik faaliyetlere ilişkin ilkeler ve kriterler belirleyerek iklim finansmanının harekete geçirilmesine katkıda bulunan sınıflandırma sistemi”, “yeşile boyama”yı ise “bir kurum, kuruluş ve işletmenin ürün ya da hizmetlerinin, çevresel hedeflerden bir ya da daha fazlasına önemli ölçüde katkıda bulunduğu, diğer çevresel hedeflere önemli zarar vermediği ve asgari sosyal koruma önlemlerini sağladığı algısını yaratmak için halkla ilişkiler, finansman, reklamcılık ya da pazarlama yöntemlerinin aldatıcı şekilde kullanılması” olarak tanımlamaktadır.
- Taksonomi’de şeffaflık, sürdürülebilirlik ve çevresel bütünlük ilkeleri esas alınacaktır.
B. Uyumlu Ekonomik Faaliyet Şartları, Çevresel Hedefler ve Teknik Tarama Kriterleri
- Yönetmelik, Yönetmelik ekinde (Ek-1) listelenen ekonomik faaliyetleri “uygun ekonomik faaliyet”; bu faaliyetlerden gerekli şartları karşılayanları ise “uyumlu ekonomik faaliyet” olarak nitelendirmektedir.
- Bu doğrultuda Yönetmelik ekinde sayılan yer alan uygun ekonomik faaliyetler; ormancılık, enerji, imalat, ulaştırma, inşaat ve emlak, su ve atık yönetimi, bilgi ve iletişim, tarım ve turizm gibi farklı sektörlere yayılmaktadır. Bu kapsamda örneğin yenilenebilir enerji üretimi, hidrojen ve batarya imalatı, enerji verimli bina projeleri, elektrikli araç şarj altyapıları, veri merkezleri, bitkisel ve hayvansal üretim ile turizm konaklama faaliyetleri Taksonomi kapsamına alınan faaliyetler arasında yer almaktadır.
- Uyumlu ekonomik faaliyet kriterinin sağlanması için aşağıdaki üç koşul kümülatif olarak sağlanmalıdır:
- Yönetmelik’te sayılan çevresel hedefler olan (i) sera gazı emisyonlarının azaltımı, (ii) iklim değişikliğine uyum, (iii) su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, (iv) döngüsel ekonomiye geçiş, (v) kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ve (vi) biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu, hedeflerinden en az birine “önemli ölçüde katkı” sağlanması
- Diğer çevresel hedeflere “önemli zarar” verilmemesi
- Asgari sosyal koruma önlemlerine uyulması
- Teknik tarama kriterleri, bir ekonomik faaliyetin çevresel hedeflere “önemli ölçüde katkı” sağlayıp sağlamadığının ve diğer çevresel hedeflere “önemli zarar” verip vermediğinin değerlendirilmesinde esas alınacaktır. Yönetmelik’e göre; “önemli ölçüde katkı sağlama” kriteri, “bir ekonomik faaliyetin Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamında çevresel hedeflere önemli ölçüde katkı verip vermediğini değerlendirmek için belirlenen kriterler” olarak tanımlanmış, “önemli zarar vermeme” kriteri ise “bir ekonomik faaliyetin Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamında bir veya daha fazla çevresel hedefe önemli ölçüde katkı sağlamasının yanı sıra diğer hedeflerden herhangi birine zarar vermemesi için belirlenen kriterler” olarak tanımlanmıştır.
- Bu kriterler, İklim Değişikliği Başkanlığı (“Başkanlık”) tarafından ekonomik faaliyetlerin kısa ve uzun vadeli çevresel etkileri, yaşam döngüsü boyunca ortaya çıkan sonuçları, ilgili mevzuat, karbon ayak izi standartları ile sektör ve piyasa koşulları dikkate alınarak belirlenecektir. Kriterlerin mümkün olduğunca niceliksel, kullanımı kolay ve doğrulanabilir nitelikte olması öngörülmektedir.
- Yönetmelik ayrıca, Başkanlık tarafından belirlenecek teknik tarama kriterleri doğrultusunda katı fosil yakıt kullanılan üretim faaliyetlerinin çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmeyeceğini açıkça düzenlemektedir.
- Teknik tarama kriterleri Başkanlık’ın internet sitesinde yayımlanacak olup güncellemeler her yıl 15 Aralık’a kadar ilan edilerek takip eden yıl yürürlüğe girecektir. Bu kapsamda, Başkanlık tarafından yayımlanan Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı kapsamında çeşitli sektör ve ekonomik faaliyetlere ilişkin teknik tarama kriteri önerilerine yer verilmiş olsa da nihai kriterler henüz yayımlanmıştır.
C. Raporlama Yükümlülükleri ve Anahtar Performans Göstergeleri
- Raporlama yükümlülükleri iki gruba ayrılmaktadır: (i) uygun ekonomik faaliyetlerden en az birini yürüten kurum ve işletmeler gönüllü olarak raporlama yapabilirken (ii) aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri, bankalar ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri raporlama yapmakla yükümlüdür. Ancak geçiş dönemi kapsamında, finansal kuruluşlar 1 Ocak 2029 tarihine kadar taksonomi raporlamasından muaf tutulacaktır.
- Anahtar performans göstergeleri arasında taksonomiye uygun veya taksonomiyle uyumlu faaliyetlerden elde edilen hasılat, yatırım harcamaları ve işletme giderlerine ilişkin oranlar ile finansal kuruluşların çevresel hedeflere katkısını gösteren oranlar yer almaktadır. Finansal kuruluşlar, kendi anahtar performans göstergelerini hesaplarken raporlama yapan kurum ve işletmeler tarafından açıklanan güncel veri ve göstergeleri esas alacaktır.
- Raporlar ilgili mali tablo döneminin bitimini izleyen altıncı ayın sonunda (örneğin, takvim yılı esaslı raporlama yapan şirketler bakımından ilgili yılı takip eden yılın 30 Haziran tarihine kadar) Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi’ne yüklenecektir. Raporlama yapmakla yükümlü finansal kuruluşlar, raporlamalarına konu olabilecek iş ve işlemler bakımından kurum ve işletmelerden bu Yönetmelik kapsamında raporlama yapmalarını talep edebilecektir.
- Finansal kuruluşlara ilişkin raporlama usul ve esasları, ilgisine göre Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından ayrıca belirlenecektir. Bu kapsamda yapılacak tüm raporlamalarda teknik tarama kriterleri esas alınacaktır.
- Gönüllü raporlama yapan kurum ve işletmeler bakımından, uygun ekonomik faaliyetlerden kaynaklanan hasılat, yatırım harcaması veya işletme giderlerinin ilgili toplam kalem içindeki payının %10’un altında kalması halinde, ilgili anahtar performans göstergeleri raporlamaya dahil edilmeyebilecektir.
- Taksonomi geçiş planı (kurum, kuruluş ve işletmelerin Taksonomi teknik tarama kriterlerine uyum sağlamak veya düşük emisyonlu bir ekonomiye geçişten kaynaklanan riskleri yönetmek amacıyla oluşturacakları stratejik plan) raporların tamamlayıcı unsuru niteliğinde olup, doğrulama süreçleri ile bu hususlara ilişkin usul ve esaslar Başkanlık tarafından belirlenecektir.
D. Yaptırımlar
- Yönetmelik uyarınca raporlama yapanların, raporlama için gerekli bildirim, bilgi ve belgeleri sunma yükümlülüğüne uyulmaması halinde İklim Kanunu’nda öngörülen idari yaptırımlar uygulanacaktır. Bu kapsamda, bilgi, belge ve veri verme yükümlülüğünün ihlali veya yanıltıcı beyanda bulunulması durumunda 2026 yılı için 213.333 TL idari para cezası uygulanması söz konusudur.
- Aynı fiilin cezanın tebliğinden itibaren 3 (üç) yıl içinde tekrarlanması halinde ceza ilk tekrarda bir kat, sonraki tekrarlarda ise iki kat artırılacaktır. Her bir fiil bakımından uygulanabilecek idari para cezasının üst sınırı ise 2026 yılı için 62.745.000 TL olarak belirlenmiştir.
Sonuç
Yönetmelik, Türkiye’de sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına ve raporlanmasına yönelik ilk kapsamlı taksonomi çerçevesini oluşturmaktadır. Taksonomi uyumunun uygulamadaki kapsamı, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanacak teknik tarama kriterleri ile netleşecektir. Bu kapsamda, kurum ve işletmelerin faaliyetlerinin uygun ekonomik faaliyet olarak sınıflandırılıp sınıflandırılmadığını değerlendirmesi, ilgili faaliyetlere ilişkin verileri izlemeye başlaması ve yayımlanacak teknik tarama kriterleri ile ikincil düzenlemeleri takip etmesi önem taşımaktadır. Finansal kuruluşların ise 2029 yılında başlayacak zorunlu raporlama dönemi öncesinde gerekli hazırlıkları tamamlamaları gerekecektir.
