Yeni gelişmeler
Rüzgâr ve Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Tesislerinin İmar ve Ruhsat İşlemlerine İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik“), 24 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Yönetmelik, ön lisans veya üretim lisansı bulunan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerine ilişkin imar planı, parselasyon planı, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı süreçlerinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın (“Bakanlık“) yetkilerini ve bu süreçler esnasında uygulanacak usul ve esasları düzenlemektedir.
Yönetmelik’in yasal dayanağı
Yönetmelik, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’un (“5346 sayılı Kanun“) Ek 1. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. 5346 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun (“3194 sayılı Kanun“) 4. maddesinde sayılan mevzuatın ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ön lisans veya üretim lisansı bulunan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerinin (“Tesisler“) imar planları, parselasyon planları ve bu planlara dair değişikliklerinin Bakanlık tarafından onaylanmasına, Tesisler’de yer alan yapı ve müştemilata ilişkin yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının Bakanlık’ça düzenlenmesine imkân tanımaktadır.[2].
5346 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi, Bakanlık’a, imar ve parselasyon planlarını veya değişikliklerini onayladığı Tesisler bakımından bu Tesisler’in yapımına ruhsatsız olarak başlandığının veya bu Tesisler için düzenlenen ruhsata aykırı davranıldığının tespiti hallerinde 3194 sayılı Kanun’un 32. ve 42. maddelerinde öngörülen yaptırımları da uygulama yetkisi vermiştir.
Yönetmelik neler getiriyor?
Yönetmelik de 5346 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi ile Bakanlık’a tanınan yetkinin uygulama çerçevesini oluşturarak, Tesisler’e ilişkin imar planı, ruhsat ve izin süreçlerinin yanı sıra ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar bakımından yürütülecek işlemlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.
- İmar ve parselasyon planlarına dair düzenlemeler
a. İmar planının hazırlık süreci
Yönetmelik uyarınca Tesisler’e ilişkin imar planı hazırlanmasının ön koşulu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (“Çevre Bakanlığı“) tarafından öngörülen esaslar çerçevesinde hazırlanmış ve onaylanmış bir jeolojik-jeoteknik etüdü bulunmasıdır. İmar planlarının, bahsi geçen bu jeolojik-jeoteknik etütlere ilaveten kurum görüşleri ve şehircilik ilkeleri doğrultusunda plan müellifleri tarafından hazırlanacağı belirtilmiştir.
Hazırlanan imar planlarına ilişkin kurum görüşlerinin en geç 30 (otuz) gün içerisinde toplanacağı, bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde ilgili kurum nezdinde olumsuz bir görüşün bulunmadığının kabul edileceği ifade edilmiştir. Her halükârda hazırlanacak imar planları, mekânsal strateji planları ile çevre düzeni planları gibi üst ölçekli planlara uygun olmalıdır.
Yönetmelik ile nazım ve uygulama imar planları süreçlerinin eş zamanlı yürütülebileceği ve onaylanabileceği belirtilmiş; nazım imar planı hazırlanırken detaylı bir kurum görüşünün temin edilmesi halinde -bu kurum görüşü güncelliğini koruyor ise- uygulama imar planı aşamasında tekraren bir kurum görüşü talebinde bulunulmadan da ilerlenebilmesine olanak sağlanmıştır.
Plan notlarında belirtilmek koşuluyla, elektrik üretim tesislerinin ihtiyaçlarına yönelik idari ve barınma amaçlı kullanımlara yer verilebileceği ifade edilmiş, imar mevzuatının genel yapısı doğrultusunda planda belirtilen kullanım amacı dışında hiçbir tesis yapılamayacağı, yapılacak tesislerin amacı dışında kullanılamayacağı tekrar edilmiştir.
b. İmar planlarının sunulması, onaylanması, ilanı ve kesinleşme süreci
İmar planlarının mevzuatta öngörülen esaslara uygun şekilde hazırlanarak Bakanlık’a sunulacağı ifade edilmiştir. Sunulan imar planları, Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde onaylanacaktır. Yönetmelik’te, Bakanlık’ın imar planlarını değerlendirme süresi bakımından azami bir süre sınırına yer verilmemiştir.
Kanun’un Ek 1. maddesinde de belirtildiği üzere imar planı, Bakanlık tarafından onaylanmasının akabinde 15 (on beş) gün süreyle Bakanlık’ın internet sitesinde askıya çıkacak, itiraz olmaması halinde ilan süresinin sonunda kesinleşecektir.
İmar planlarına itiraz edilmesi halinde ise Bakanlık’ın askı süresinin sona ermesini takip eden 15 (on beş) gün içerisinde itirazları değerlendirerek karara bağlayacağı öngörülmüştür. Bu yönüyle Yönetmelik, imar planlarının kesinleşmesi bakımından, imar mevzuatında öngörülen ilan süreçlerine kıyasla daha hızlı bir mekanizma getirmektedir.
c. Parselasyon planlarının sunulması, onaylanması, ilanı ve kesinleşme süreci
Yönetmelik, uygulama imar planının kesinleşmesiyle birlikte arazi düzenlemesinin yapılacağını öngörmektedir. Arazi ve arsa düzenlemesi kapsamında hazırlanan parselasyon planlarının Bakanlık’a sunulması, onaylanması, ilanı ve kesinleşmesi süreçleri, imar planları için açıklanan usule tabi kılınmıştır.
2. Yapı ruhsatlarına ve yapı kullanma izin belgesine dair düzenlemeler
a. Yapı ruhsatı süreci
Yapı ruhsatının temini için lisans sahibi tarafından Yönetmelik’in 11. maddesinde belirtilen proje belgeleri ile Bakanlık’a başvurulacağı belirtilmiştir.
Yönetmelik bu belgeler arasında, Tesisler’in kurulduğu alan üzerindeki hak sahipliğini tevsik etmek üzere, tapu senedi veya tapu senedi yerine geçecek belge veya acele kamulaştırma kararına istinaden mahkemece verilen taşınmaza el koyma kararını da saymaktadır. Yönetmelik, güneş enerjisine dayalı tesisler bakımından, 10 (on) yıldan az olmamak ve üretim lisansı süresiyle uyumlu olmak üzere; tapuya şerh edilmek kaydıyla irtifak sözleşmesi veya kira sözleşmesi sunulabileceğini de hüküm altına almıştır.
Yönetmelik’te yapı ruhsatı başvurusu esnasında sunulan belgeler arasında yer alan imar durum belgesinin de başvuru üzerine yine Bakanlık tarafından düzenlenebileceği belirtilmektedir.
Yapı ruhsatı başvurusunun incelenmesi neticesinde herhangi bir eksik veya aykırılık tespit edilmemesi halinde yapı ruhsatının başvuru tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde düzenleneceği öngörülmüştür. Yapı ruhsatlarına ilişkin tadilat ve yenilemelerin, ruhsatı düzenleyen idare tarafından yapılacağına da ayrıca yer verilmiştir. Böylelikle Bakanlık’a, yalnızca kendisinin düzenlediği yapı ruhsatlarına dair yenileme ve tadilatlar bakımından başvurulabilecektir.
Yönetmelik, ruhsat tarihinden itibaren 2 (iki) yıl içerisinde inşasına başlanmayan veya 5 (beş) yıl içerisinde tamamlanmayan ve süresi içerisinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapıların ruhsatsız yapı olarak değerlendirileceğini hüküm altına almaktadır. Bu düzenleme, 3194 sayılı Kanun’un 29. maddesiyle paralel şekilde kaleme alınmıştır.
b. Yapı kullanma izin belgesi süreci
Yapının inşasının akabinde, lisans sahibi tarafından yapının ilgili mevzuata, ruhsat eki projelere, ilgili standartlara ve fen, sanat ve sağlık kuralarına uygun olarak yapıldığına dair fenni mesullerce hazırlanan uygunluk raporu ile birlikte, yalnızca yapı ruhsatı Bakanlık tarafından düzenlenen yapılara ilişkin olarak, yine Bakanlık’tan yapı kullanma izin belgesi talebinde bulunulacağı belirtilmiştir.
Bakanlık tarafından yapılan incelemeler neticesinde herhangi bir eksiklik ya da aykırılık tespit edilmediği durumda yapı kullanma izin belgesinin 30 (otuz) gün içerisinde düzenleneceği, aksi halde yapıdaki eksiklik veya aykırılığın giderilmesinin talep edileceği ifade edilmiştir.
Yapı ruhsatları ile benzer şekilde, yapı kullanma izin belgesine ilişkin tadillerin de belgeyi düzenleyen idare tarafından yapılacağı, dolayısıyla Bakanlık’a ancak Bakanlık’ça düzenlenen yapı kullanma izin belgesinin tadili için başvurulabileceği netleştirilmiştir.
c. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı süreci
Yönetmelik, Tesisler’in lisans sahiplerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı temin etmek üzere 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (“2005/9207 sayılı Yönetmelik”) hükümlerine uygun şekilde Bakanlık’a da başvurabileceğini belirtmiştir.
Başvurunun uygun olduğunun değerlendirildiği durumlarda işyeri açma ve çalışma ruhsatının 5 (beş) gün içerisinde düzenleneceği ifade edilmiştir. Yönetmelik henüz taslak aşamasındayken işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesi için 30 (otuz) günlük bir süre öngörülmüş iken bu sürenin 5 (beş) güne düşürülmesi dikkat çekicidir.
Bu ruhsatın yalnızca lisans sahibinin beyanına müsteniden düzenleneceği ve dolayısıyla müktesep bir hak doğurmayacağı öngörülmüştür. Düzenlenen ruhsatın düzenlendiği tarihten itibaren 30 (otuz) gün içerisinde sahada yapılacak kontroller neticesinde kesinleşeceği hüküm altına alınmıştır. Yapılan kontrolde uygunsuz bir durumun tespit edilmesi halinde, bu durumun giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere 15 (on beş) gün süre verileceği, bu sürede uygunsuzluk giderilmezse ruhsatın iptal edileceği eklenmiştir.
3. Bakanlık’ın ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak yapımına başlanan yapılara dair yetkisi
Yönetmelik, imar planları Bakanlık’ça onaylanan tesislerde ruhsatsız olarak yapıma başlandığının veya yapı ruhsatı Bakanlık’ça düzenlenen yapıların yapı ruhsatına aykırı olduğunun (i) Bakanlık’ça veya fenni mesulce tespit edilmesi, (ii) Bakanlık’a ihbar edilmesi veya (iii) Bakanlık’ın aykırılık durumuna muttali olması hallerinde Bakanlık’ça 3194 sayılı Kanun’un 32. ve 42. maddeleri çerçevesinde işlem tesis edilebileceğini düzenlemektedir. Bu yaptırımlar arasında ruhsat iptali ve yapının yıktırılması da sayılmaktadır. Bakanlık’ın yıkım kararı alması halinde yıkım masraflarının lisans sahibinden tahsil edileceği de belirtilmektedir.
4. Yönetmelik ile Bakanlık’a tanınan yerinde inceleme yetkisi
Yönetmelik’in 15. maddesinin 3. fıkrası ile Bakanlık’ın yerinde inceleme ve araştırma yapma yetkisinin mevcut olduğu belirtilmiş, bu incelemeye dair masrafların lisans sahibi tarafından karşılanacağı ifade edilmiştir. Bununla birlikte Yönetmelik’te, yerinde inceleme yetkisinin kapsamı ve hangi amaçlarla kullanılabileceği konusunda ayrıca bir açıklamaya yer verilmemiştir.
Sonuç
Yönetmelik, rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerine ilişkin imar planlarının onaylanmasından yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının düzenlenmesine, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılara ilişkin yaptırım süreçlerine kadar uzanan geniş bir alanda Bakanlık nezdinde merkezi bir idari çerçeve oluşturmaktadır. Bu düzenleme, söz konusu süreçlerin farklı idareler nezdinde yürütülmesinden kaynaklanabilecek koordinasyon güçlüklerini ve bürokratik gecikmeleri azaltma potansiyeli taşımakta olup, özellikle plan ve ruhsat süreçleri bakımından öngörülen değerlendirme ve karar süreleri dikkate alındığında yenilenebilir enerji yatırımlarına ilişkin idari süreçlerin merkezi bir idare altında yürütülmesini ve uygulamada hızlandırılmasını amaçlayan bir düzenleme niteliğindedir.
[2] Yönetmelik, 5346 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesinde yer verilen “rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisleri” ifadesini, rüzgâr veya güneş enerjisini yardımcı kaynak olarak kullanan tesisleri de kapsar şekilde ele almaktadır. Bu doğrultuda bu bültende yer alan “Tesisler” ifadesi ana veya yardımcı kaynak olarak rüzgâr veya güneş enerjisi kullanan elektrik üretim tesislerini kapsamaktadır.
