Sürdürülebilir Kalkınma İçin 2025 Yılı Geçiş Muafiyetleri ve Esneklikler
Sürdürülebilirlik Raporlamasında 2025 Yılına Yönelik Geçiş Muafiyetleri Açıklandı
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’nun 25 Aralık 2025 tarihli ve 75935942-050-01.04-[01/38488] sayılı Kurul Kararı (“Karar”) 30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. Karar ile 2024 yılında ilk kez Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları’na (“TSRS”) uygun raporlama yapan işletmeler için sürdürülebilirlikle ilgili finansal açıklamaların raporlanma tarihi ve ilk iki yıllık raporlama dönemine ilişkin raporlama içeriği bakımından mevcut muafiyetler bir yıl süreyle uzatılmıştır. Bu muafiyetlerden, 2025 yılı faaliyet dönemine ilişkin Sürdürülebilirlik Raporlarının hazırlanmasında yararlanılabilecektir.
İlgili Karar’a buradan, sürdürülebilirlik raporlamaları hakkında daha detaylı bilgi için hazırladığımız hukuk bültenine ise buradan ulaşabilirsiniz.
Karar neler getiriyor?
Karar uyarınca; aşağıdaki geçiş hükümleri, 2024 yılında ilk kez TSRS’ye uygun raporlama yapan işletmeler bakımından 2025 yılı için de geçerli olacaktır:
- İlk yıllık raporlama döneminde, işletmeler sürdürülebilirlikle ilgili finansal açıklamalarını, finansal tablolarını yayımladıktan sonra aşağıdaki şekilde raporlayabilecektir:
- Bir sonraki ikinci çeyrek veya altı aylık ara dönem genel amaçlı finansal raporunun sunulmasına ilişkin bir yükümlülüğü bulunuyorsa söz konusu ara dönem finansal raporu ile aynı zamanda,
- Gönüllü olarak bir sonraki ikinci çeyrek veya altı aylık ara dönem genel amaçlı finansal raporunu sunması durumunda, yıllık raporlama döneminin sonundan itibaren dokuz ay içerisinde olmak kaydıyla, söz konusu ara dönem finansal raporuyla aynı zamanda,
- Ara dönem genel amaçlı finansal tablo sunmasının zorunlu olmaması ve gönüllü olarak sunmayı da tercih etmemesi durumunda, yıllık raporlama döneminin sonundan itibaren dokuz ay içerisinde.
- İlk raporlama döneminde yalnızca iklimle ilgili riskler ve fırsatlara ilişkin bilgilerin açıklanması yeterli olup iklimle ilgili risk ve fırsatlara ilişkin karşılaştırmalı bilgilerin açıklanması zorunlu olmayacaktır.
- İlk yıl yalnızca iklimle ilgili risk ve fırsatlara ilişkin bilgi açıklayan işletmeler bakımından, ikinci yıllık raporlama döneminde iklimle ilgili risk ve fırsatlar haricinde sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlara ilişkin karşılaştırmalı bilgilerin açıklanması zorunlu değildir.
Bataryalar ve Atık Bataryalara İlişkin Yönetmelik Taslağı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Bataryalar ve Atık Bataryalar Hakkında Yönetmelik Taslağı (“Taslak Yönetmelik”), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü internet sitesinde yayımlanarak kamuoyunun görüşüne açılmıştır.
Taslak Yönetmelik, bataryaların tüm yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerinin asgari düzeye indirilmesinin, sürdürülebilirliklerinin sağlanmasının ve güvenli, döngüsel bir yapıya kavuşturulmalarının temin edilmesi amacıyla imalat süreçlerinden piyasaya arzlarına, kullanım ömürlerinin sona ermesinden sonraki toplanma, yeniden kullanılma ve geri dönüşüm aşamalarına ilişkin detaylı düzenlemeler öngörmektedir.
Taslak Yönetmelik’in yürürlüğe girmesiyle birlikte, halihazırda yürürlükte olan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’nin yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır.
Taslak Yönetmelik’e buradan ulaşabilirsiniz.
Kapsam ve Uygulama Alanı
I. Kapsama Giren Batarya Türleri
Taslak Yönetmelik ile, batarya mevzuatının kapsamının genişletilmesi öngörülmektedir. Bu doğrultuda, taşınabilir bataryalar, marş-aydınlatma ve ateşleme (SLI) bataryaları, hafif ulaşım araçları (LMT) bataryaları, elektrikli araç bataryaları ve endüstriyel bataryalar gibi tüm batarya kategorileri ile ürünlere dahil edilen veya eklenen ya da ürünlere dahil edilmek veya eklenmek üzere tasarlanan bataryaların Taslak Yönetmelik kapsamında olduğu düzenlenmektedir.
Bununla beraber, (i) temel güvenlik çıkarlarının korunmasıyla bağlantılı ekipmanlar, silahlar, mühimmat ve savaş malzemeleri gibi askeri amaçlı ürünler, (ii) uzaya gönderilmek üzere tasarlanmış ekipmanlar ve (iii) nükleer tesislerin güvenliği için özel olarak tasarlanmış ekipmanlar Taslak Yönetmelik’in kapsamı dışında bırakılmıştır.
II. Bataryaların Piyasaya Arzı
Taslak Yönetmelik’e uygun bataryaların piyasada bulundurulması veya hizmete sunulmasının, sürdürülebilirlik, güvenlik, etiketleme ve bilgilendirme gereklilikleri ile ilgili nedenlerden dolayı yasaklanamayacağı ya da kısıtlanamayacağı öngörülmektedir.
Taslak Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan bataryalar, üzerlerinde uygun olmadıklarını ve uygun hale getirilinceye kadar piyasada bulundurulamayacaklarını açıkça belirten görünür bir işarete sahip olmaları kaydıyla, ticaret fuarları, sergiler, gösteriler veya benzer etkinliklerde, teşhir edilebilecektir.
III. Güvenlik ve Sürdürülebilirlik
Taslak Yönetmelik ile, belirli batarya türleri bakımından karbon ayak izinin yaşam döngüsü esasına göre hesaplanması ve beyan edilmesi yönünde kapsamlı yükümlülükler düzenlenmektedir. Bu doğrultuda; elektrikli araç bataryaları, 2 kWh’nin üzerinde kapasiteye sahip şarj edilebilir endüstriyel bataryalar ile LMT bataryaları için, her bir batarya modeli ve her bir imalat tesisi bazında karbon ayak izi beyanı hazırlanmasının zorunlu hale getirilmesi öngörülmektedir.
Bununla birlikte, bataryaların içerebileceği kimyasal maddelere ilişkin olarak insan sağlığı ve çevrenin korunmasını amaçlayan ilave kısıtlamalar düzenlenmektedir. Bu kapsamda; bataryaların üretimi, piyasaya arzı, yeniden işlevlendirilmesi veya kullanım ömrü sonunda işlenmesi dahil olmak üzere yaşam döngüsünün herhangi bir aşamasında, bir maddenin kullanımı nedeniyle insan sağlığı veya çevre açısından kabul edilemez bir risk ortaya çıkması durumunda, ilgili maddenin kullanımına yönelik kısıtlamaların güncellenmesi veya genişletilmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, Avrupa Birliği düzeyinde ilgili kısıtlamaların değiştirilmesine yönelik yeni bir düzenleme kabul edilmesi durumunda, ulusal mevzuatın söz konusu yeni düzenleme ile uyumlu hale getirileceği düzenlenmektedir.
Ayrıca, bataryalarla ilgili olarak yürütülen bilimsel nitelikteki araştırma ve geliştirme faaliyetleri Taslak Yönetmelik ile belirlenen ilave kısıtlamaların kapsamı dışında bırakılmaktadır. Bu doğrultuda, ürünün veya üretim sürecinin geliştirilmesine yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetleri için kapsam dışında tutulan maddelerin kullanılabileceği azami miktarlar Taslak Yönetmelik ile düzenlenmektedir.
IV. Etiketleme, İşaretleme ve Bilgilendirme
Taslak Yönetmelik ile, tüm bataryaların temel özelliklerine ve bataryaları kullanım amaçlarına göre standart bir etiket taşıması zorunlu kılınmaktadır. Bu çerçevede, şarj edilebilir taşınabilir bataryalar, LMT bataryaları ve SLI bataryalarında kapasite bilgisine; şarj edilemeyen taşınabilir bataryalar bakımından ise ortalama kullanım süresine ve bu bataryaların şarj edilemeyeceğine dair bir uyarıya etiket üzerinde yer verilecektir.
Bunun yanı sıra, bataryaların üzerinde görünür, okunur ve silinmez bir şekilde basılmış veya kazınmış bir karekod bulundurulacaktır. Karekodlar ile, batarya pasaportu, uygunluk beyanları, geri kazanılan malzemelere ilişkin bilgiler ile atık bataryaların nasıl yönetileceğine dair açıklamalara erişilebilecektir. Öte yandan, bataryanın üzerine eklenmesi mümkün olmadığı takdirde karekod, ambalaj ve ürüne eşlik eden belgelere iliştirilebilecektir.
V. Dijital Batarya Pasaportu ve Bilgi Sistemleri
Taslak Yönetmelik ile, elektrikli araç bataryaları, LMT bataryaları ve 2 kWh üzeri endüstriyel bataryalar için dijital batarya pasaportu zorunluluğu düzenlenmektedir. Bu doğrultuda, dijital batarya pasaportu veri tabanının oluşturulması ile batarya pasaportunda yer alan bilgilerin aranmasına ve karşılaştırılmasına olanak tanıyan bir internet portalının kurulması öngörülmektedir.
Bataryayı piyasaya arz eden iktisadi işletmeciler, batarya pasaportundaki bilgilerin doğru, eksiksiz ve güncel olmasını sağlamakla yükümlü olacaktır. Bataryanın yeniden kullanıma hazırlanması, işlevlendirilmesi ve imalat işlemlerine tabi tutulması durumunda, batarya bilgilerine ilişkin yükümlülük, bataryayı piyasaya arz eden veya hizmete sunan iktisadi işletmeciye devredilecektir. Öte yandan, bataryanın durumunun atık batarya olarak değişmesi halinde batarya pasaportuna ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesi sorumluluğu üreticiye ait olacaktır.
VI. İktisadi İşletmeci Yükümlülükleri
Taslak Yönetmelik, imalatçılar, tedarikçiler, yetkili temsilciler, ithalatçılar, dağıtıcılar ve ifa hizmet sağlayıcılar bakımından ayrı yükümlülükler öngörmektedir. Taslak Yönetmelik kapsamında;
- İmalatçılar, bataryaların teknik gerekliliklere uygun olarak tasarlanmasını ve üretilmesini, Türkçe talimat ve güvenlik bilgileriyle birlikte sunulmasını, işaretleme ve etiketleme kurallarına uyulmasını sağlayacaktır.
- Yetkili temsilciler, ithalatçılar ve dağıtıcılar, bataryaların mevzuata uygunluğunu kontrol edecek, gerekli bilgi ve belgeleri sağlayacak, risk durumunda düzeltici önlemleri alacak ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile iş birliği yapacaktır.
- Yeniden kullanıma hazırlama, yeniden işlevlendirme veya yeniden imalat işlemlerine tabi tutulan bataryaları piyasaya arz eden işletmeciler, bu bataryaların kalite kontrol, performans testi ve güvenlik talimatlarına uygunluğunu sağlayacaktır.
- Tüm iktisadi işletmeciler, tedarik zincirindeki diğer aktörlerin kimlik ve ürün bilgilerini on yıl boyunca muhafaza edecek ve talep halinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile paylaşacaktır.
- Bataryaları piyasaya arz eden veya hizmete sunan, yetkili kurumlarca belirlenen ciro büyüklüğüne sahip iktisadi işletmeciler, özen yükümlülüğü gereklerini yerine getirecektir.
VII. Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu
Genişletilmiş üretici sorumluluğu; bataryaların kullanım ömrü boyunca ortaya çıkan atıkların yönetilmesine yönelik olarak, üreticilerin bu süreçte mali veya organizasyonel sorumluluk üstlenmesini ifade eden önlemler olarak düzenlenmektedir.
Üreticiler, genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamındaki yükümlülüklerini kendi adlarına yerine getirmek üzere bir üretici sorumluluğu kuruluşu atayabilecektir. Üretici sorumluluğu kuruluşu olarak atanan kişi ya da kuruluşlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından vereceği yetki ile bu faaliyetleri yürütebilecek olup alınan yetkiye rağmen bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde verilen yetki iptal edilebilecektir.
Cihazlara, hafif ulaşım araçlarına veya diğer araçlara dâhil edilenler de dâhil olmak üzere, Türkiye’deki nihai kullanıcılara mesafeli sözleşmeler yoluyla batarya satan ve başka bir ülkede yerleşik olan üreticiler, genişletilmiş üretici sorumluluğu için Türkiye’de yerleşik bir yetkili temsilci görevlendirecektir.
Üreticiler, ilk kez piyasada bulundurdukları bataryalar için genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında sorumlu olacak; yeniden kullanıma, işlevlendirmeye veya yeniden imalata konu bataryaları ilk kez piyasaya süren iktisadi işletmeciler de üretici olarak kabul edilecektir.
Üreticilerin genişletilmiş üretici sorunluluğu kapsamındaki mali katkıları; (i) atık bataryaların ayrı toplanması, taşınması ve işlenmesi, (ii) karışık belediye atıklarının karakterizasyonu, (iii) bilgilendirme ile (iv) veri toplama ve raporlamaya ilişkin maliyetleri kapsayacaktır.
VIII. Batarya Üretici Sicili
Üreticilerin kayıt altına alınması ve mevzuata uyumlarının izlenmesi amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Batarya Üreticiler Sicili’nin kurulması öngörülmektedir. Bu kapsamda, bir bataryayı ilk kez piyasaya arz eden üreticiler, Batarya Üretici Sicili’ne kaydolunacaktır.
Bununla birlikte, üreticilerin cihazlara, LMT araçlarına veya diğer araçlara entegre edilmiş olanlar da dahil olmak üzere bataryaları piyasaya sunabilmeleri için Batarya Üretici Sicili kayıt numarasına sahip olmaları zorunlu hale gelecektir. Bu zorunluluk, üreticinin kendisi veya yetkilendirilmişse genişletilmiş üretici sorumluluğu için yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilecektir.
IX. İdari Yaptırımlar
Halihazırda yürürlükte olan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında, ilgili hükümlere aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümlerine göre gerekli işlemler yapılmakta ve ilgili cezalar uygulanmaktadır. Taslak Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklere aykırılık halinde ise 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun yanı sıra 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu uyarınca da idari yaptırım uygulanması öngörülmektedir. Bu kapsamda, Taslak Yönetmelik hükümlerine aykırılık halinde aşağıdaki yaptırımlar uygulanabilecektir:
2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca;
- Tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlar ile tehlikeli kimyasallar ve bu kimyasalları içeren eşyayı mevzuata aykırı olarak üreten, işleyen, ithal ve ihraç eden, taşıyan, depolayan, kullanan, ambalajlayan, etiketleyen, satan ve satışa sunanlar bakımından 3.496.767 TL’den 34.968.882 TL’ye kadar;
- Ürün satışına ve dağıtımına ilişkin düzenlemelere aykırı hareket edenler bakımından 43.447 TL tutarında
idari para cezası uygulanabilecektir.
7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu uyarınca ise;
- Ürün güvenliğine ilişkin teknik düzenleme veya genel ürün güvenliği hükümlerine aykırı hareket edenler bakımından 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye kadar;
- Ürün güvenliği dışındaki teknik düzenleme hükümleri ile belgelendirme, uygunluk değerlendirme, ürün sorumluluğu ve bildirim yükümlülüklerine aykırı hareket edenler bakımından 173.801 TL’den 1.738.022 TL’ye kadar;
- Bilgi verme, etiketleme, geri çağırma gibi yükümlülüklere aykırı hareket edenler bakımından 86.900 TL’den 869.010 TL’ye kadar;
- İzlenebilirlik, ambalaj, kullanım talimatı, teknik dosya ve bildirim yükümlülüklerine aykırı hareket edenler bakımından 60.830 TL’den 608.307 TL’ye kadar;
- Tekrar eden ihlaller bakımından ise bir önceki cezanın 2 katı kadar
idari para cezası uygulanabilecektir.
X. Geçiş Hükümleri ve Mevcut Mevzuatın Yürürlükten Kaldırılması
Taslak Yönetmelik’in yürürlüğe girmesi halinde, Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’nin yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir. Bu çerçevede, Taslak Yönetmelik’te mevcut yetkilendirilmiş kuruluşlar, çevre izin ve lisanslı tesisler, geçici depolama alanları ve diğer uygulamalar bakımından geçiş hükümleri düzenlenmektedir.
Bu doğrultuda, Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yetki belgesine sahip kuruluşlar, yetki süreleri boyunca faaliyetlerini Taslak Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde sürdürecek, lisans süreci devam eden tesislerin işlemleri ise Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirilecektir. Atık akümülatör geçici depolama izinleri ve akümülatör depozito uygulamasına ilişkin mevcut izinler ise izin süreleri boyunca geçerli olacaktır.
Dijital batarya pasaportuna ilişkin hükümler, Türkiye’nin Avrupa Birliği Komisyonu tarafından kurulan sisteme dahil olmasına kadar uygulanmayacaktır. Öte yandan, Batarya Üretici Sicili oluşturulana kadar ilgili kayıt ve veri paylaşımı yükümlülüklerinin ertelenmesi planlanmakta olup, uygulama tarihi en az 30 takvim günü öncesinden resmi internet sitesinde duyurulacaktır. Keza, batarya özen yükümlülüğüne ilişkin hükümler, konuya ilişkin usul ve esaslar belirlenene dek uygulanmayacaktır.
Sonuç
TSRS geçiş muafiyetlerinin uzatılması, işletmelere sürdürülebilirlik raporlama yükümlülüklerine uyum bakımından ek zaman tanırken, Taslak Yönetmelik ise batarya yönetiminde yaşam döngüsü yaklaşımı, dijital izlenebilirlik ve genişletilmiş üretici sorumluluğu gibi yenilikçi hükümlerle çevresel uyumu güçlendirmeyi hedeflemektedir. Henüz taslak aşamasında olan bu düzenlemenin ileri bir tarihte yürürlüğe girmesi beklenmekte olup bu esnada yayımlanan taslağa ilişkin görüş ve önerilerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na buradan ulaşabileceğiniz görüş formu ile bildirilmesi beklenmektedir. Bunun yanı sıra Her iki düzenleme farklı kapsam ve hedeflere sahip olsa da Türkiye’nin çevresel düzenlemelere verdiği önemi ve işletmeler için daha tutarlı, denetlenebilir bir uyum yolunun şekillendiğini göstermektedir.
