Güncel gelişmeler
27 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (“Yönetmelik“) ile Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin (“ETS“) temel düzenleyici çerçevesi oluşturulmuş; ETS’nin pilot uygulama döneminin kapsamı ve süresinin ilgili kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşü alınarak Karbon Piyasası Kurulu (“KPK“) kararıyla belirleneceği düzenlenmiştir. Yönetmelik’e ilişkin detaylı değerlendirmemize önceki bültenimizden ulaşabilirsiniz.
KPK’nın birinci toplantısında alınan KPK/2026/1 sayılı karar (“Karar“), İklim Değişikliği Başkanlığı (“Başkanlık“) tarafından 3 Eylül 2026 tarihinde duyurulmuştur. Başkanlık’ın söz konusu duyurusuna buradan ulaşabilirsiniz. Karar ile ETS pilot uygulama döneminin süresi, bu dönemdeki yükümlülüklerin kapsamı ve ücretsiz tahsisatlara ilişkin temel hususlar belirlenmiştir. Pilot uygulama dönemine ilişkin uygulama usul ve esaslarının ise Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Başkanlık tarafından ayrıca hazırlanarak yayımlanacağı belirtilmiştir.
Kararda Öne Çıkan Hususlar
1. Pilot Uygulama Döneminin Süresi ve Kapsamı
Karar uyarınca ETS’nin pilot uygulama dönemi 2026 ve 2027 yılı emisyonlarını kapsayacaktır. Pilot uygulama döneminde ETS; Yönetmelik’in Ek-1’inde yer alan faaliyetlerde bulunan tesislerden, elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde faaliyet gösteren Kategori B ve Kategori C büyüklüğündeki tesisleri kapsayacak şekilde uygulanacaktır.
Bununla birlikte, ana faaliyeti belirtilen beş sektör arasında yer almamakla birlikte faaliyetleri kapsamında “35.11.10.30.00 Prodcom” kodu üzerinden elektrik üretimi gerçekleştiren tesisler pilot uygulama döneminde ETS kapsamı dışında tutulacaktır.
Ayrıca Karar ile, doğalgazın ve ham petrolün boru hatlarıyla geçişini sağlayan kurum ve kuruluşlara ait basınç dengeleme/kompresör üniteleri ve istasyonlarının da pilot uygulama dönemi boyunca ETS kapsamı dışında olacağı belirtilmiştir. Bu muafiyet, Yönetmelik’in, doğalgazın ve ham petrolün iletimi ve depolanması kapsamındaki faaliyetleri, izleme, raporlama ve doğrulama süreçleri hariç olmak kaydıyla, birinci uygulama dönemi sonuna kadar yerine getirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS’nin kapsamı dışında tutması ile paralel bir düzenleme niteliğindedir.
2. Pilot Uygulama Döneminde Uygulanacak Yükümlülükler
Karar uyarınca ETS kapsamındaki işletmeler, 2026 sistem yılında yalnızca raporlama yükümlülüğüne tabi olacaktır. Bu bağlamda Yönetmelik’in Ek-1’inde yer alan faaliyetleri yürüten ve Karar’da sayılan 5 (beş) sektörde faaliyet gösteren işletmeler, her yılın 30 Nisan tarihine kadar bir önceki yılın 1 Ocak-31 Aralık tarihleri arasında izlenen sera gazı emisyonlarını ve faaliyet seviyelerini Başkanlık’a raporlayacaktır.
Karar ile işletmelerin talepleri üzerine teslim etmeleri gereken tahsisatlar için Başkanlık tarafından belirlenen ihalelerde uygulanabilecek tamamlayıcı tahsisat fiyatının uygulanmasına yönelik yöntemlerin 2026 sistem yılında geliştirileceği ve fiyat mekanizmasının 2027 sistem yılı itibarıyla başlatılacağı da açıklanmıştır.
3. Ücretsiz Tahsisatlar ve Kıyas Değerleri
Yönetmelik, tahsisatların bir kısmının işletmelere ücretsiz şekilde sağlanması olanağı getirmekte; ücretsiz tahsisatların dağıtımında esas yöntem olarak benimsenen “alt tesislere göre kıyas yöntemi” kapsamında kıyas değerlerinin Başkanlık tarafından ilan edileceğini öngörmektedir. Karar ile pilot uygulama döneminde her sektör için ücretsiz tahsisat oranı kıyas yöntemine göre %100 (yüzde yüz) olarak belirlenmiştir.
Ücretsiz tahsisat kapsamında kullanılacak kıyas değerinin hesaplanmasında, elektrik üretimi sektörü dışındaki tesisler için tüm tesislerin ağırlıklı genel ortalaması esas alınacaktır. Elektrik sektörü için ise kıyas değeri, santrallerin geçmiş beş yıla ait ağırlıklı ortalama emisyon yoğunluğu dikkate alınarak santral bazında belirlenecektir.
Sonuç
Karar ile ETS’nin pilot uygulama döneminin 2026 ve 2027 yılı emisyonlarını kapsayacağı ve bu dönemde ETS’nin, Yönetmelik’in Ek-1’inde yer alan faaliyetleri yürüten Kategori B ve Kategori C tesislerden elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde faaliyet gösteren tesislere uygulanacağı belirlenmiştir. Ayrıca, 2026 sistem yılında yalnızca emisyon raporlama yükümlülüğünün uygulanacağı, fiyat mekanizmasının 2027 sistem yılında başlayacağı ve pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranının kıyas yöntemine göre %100 (yüzde yüz) olacağı düzenlenmiştir. Pilot uygulama dönemine ilişkin uygulama usul ve esasları, Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Başkanlık tarafından ayrıca hazırlanarak yayımlanacaktır.
