resmi internet sitesinde<\/a> yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\u00d6n Rapor, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirme sunmakta olup d\u00f6rt ana b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r. \u0130lk olarak<\/em>, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne genel bir bak\u0131\u015f sunulmakta ve sekt\u00f6rdeki arz ve talep yap\u0131s\u0131n\u0131n temel \u00f6zellikleri ele al\u0131nmaktad\u0131r. \u0130kinci olarak<\/em>, Kurul’un son on y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne ili\u015fkin karar uygulamalar\u0131 ile ila\u00e7 pazar\u0131ndaki ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131 tan\u0131mlar\u0131na yer verilmekte; ayr\u0131ca Kurumun uygulama yakla\u015f\u0131m\u0131na ili\u015fkin tespit ve \u00f6neriler payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak<\/em>, \u00fcretim, pazara giri\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m a\u015famalar\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere ila\u00e7 de\u011fer zincirinin farkl\u0131 a\u015famalar\u0131ndaki rekabet\u00e7i yap\u0131 incelenmektedir. Son olarak<\/em>, Kurum’un sekt\u00f6re ili\u015fkin genel de\u011ferlendirmeleri ve politika \u00f6nerileri ortaya konulmaktad\u0131r.<\/p>\n\u00d6n Rapor’da \u00f6ne \u00e7\u0131kan temel tespit ve de\u011ferlendirmelere a\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak yer verilmektedir.<\/p>\n
\u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Genel G\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ve Sekt\u00f6r\u00fcn Temel \u00d6zellikleri<\/p>\n
\u00d6n Rapor, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek yat\u0131r\u0131m gerektirmesi, yo\u011fun ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme (\u201cAr-Ge<\/strong>\u201d) faaliyetleri i\u00e7ermesi ve y\u00fcksek teknolojilerden yo\u011fun \u015fekilde yararlan\u0131lmas\u0131 nedeniyle stratejik \u00f6neme sahip bir sekt\u00f6r oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6n Rapor’a g\u00f6re n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, ortalama ya\u015fam s\u00fcresinin uzamas\u0131 ve ila\u00e7lar\u0131n temel ihtiya\u00e7 niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131 gibi fakt\u00f6rler, sekt\u00f6r\u00fcn b\u00fcy\u00fcmesini ve ekonomik \u00f6nemini desteklemeye devam etmektedir.<\/p>\n\u00d6n Rapor’a g\u00f6re, T\u00fcrkiye ila\u00e7 pazar\u0131 son y\u0131llarda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fcyerek 2020 y\u0131l\u0131nda 56 milyar TL seviyesindeyken 2025 y\u0131l\u0131nda 479 milyar TL\u2019ye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n Rapor’da ayr\u0131ca T\u00fcrkiye\u2019nin 2024 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n 19. b\u00fcy\u00fck ila\u00e7 pazar\u0131 oldu\u011fu belirtilmektedir. Bunun yan\u0131nda yerli \u00fcretim ila\u00e7lar, 2025 y\u0131l\u0131nda kutu baz\u0131nda sat\u0131\u015flar\u0131n yakla\u015f\u0131k %90\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturarak sekt\u00f6rde yerli \u00fcretimin g\u00fc\u00e7l\u00fc konumunu ortaya koymu\u015ftur. \u00d6te yandan, ithal ila\u00e7lar de\u011fer baz\u0131nda \u00f6nemini korumaya devam etmi\u015f ve toplam sat\u0131\u015f de\u011ferinin yakla\u015f\u0131k %40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Ayr\u0131ca \u00d6n Rapor’da T\u00fcrkiye\u2019de ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nelik Ar-Ge harcamalar\u0131n\u0131n son y\u0131llarda istikrarl\u0131 bi\u00e7imde artt\u0131\u011f\u0131 belirtilmekle birlikte, \u00d6n Rapor’da bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nde gelen ila\u00e7 pazarlar\u0131yla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda h\u00e2len s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fczeyde oldu\u011fu ve bu alanda \u00f6nemli bir geli\u015fim potansiyelinin bulundu\u011fu ifade edilmektedir.<\/p>\n
Sekt\u00f6r\u00fcn temel \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan \u00d6n Rapor, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geleneksel pazarlardan \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Talep taraf\u0131nda ila\u00e7 talebi; karar verici, kullan\u0131c\u0131 ve maliyeti nihai olarak \u00fcstlenen taraf\u0131n \u00e7o\u011fu zaman farkl\u0131 akt\u00f6rlerden olu\u015ftu\u011fu \u00e7ok katmanl\u0131 bir yap\u0131 sergilemektedir. Re\u00e7eteleme kararlar\u0131 genel olarak hekimler taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131rken, hastalar ila\u00e7lar\u0131n nihai kullan\u0131c\u0131lar\u0131 konumundad\u0131r. Bununla birlikte, T\u00fcrkiye\u2019de ila\u00e7 harcamalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kamu sa\u011fl\u0131k sigortalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Hekimler ve eczac\u0131lar ila\u00e7 maliyetlerine do\u011frudan katlanmazken, hastalar da bu maliyetlere yaln\u0131zca belirli durumlarda ve s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde dolayl\u0131 olarak katlanmaktad\u0131r. Bu nedenle, ila\u00e7 pazar\u0131nda talep taraf\u0131nda yer alan taraflar\u0131n ve \u00f6zellikle nihai kullan\u0131c\u0131lar\u0131n fiyat unsurlar\u0131na di\u011fer pazarlardaki t\u00fcketicilere k\u0131yasla daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebildi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
Arz taraf\u0131nda ise \u00d6n Rapor, sekt\u00f6r\u00fcn fiyatland\u0131rma, geri \u00f6deme ve ruhsatland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri bak\u0131m\u0131ndan yo\u011fun bir d\u00fczenleyici \u00e7er\u00e7eveye tabi oldu\u011funa de\u011finmektedir. \u00d6n Rapor’da ayr\u0131ca, rekabet\u00e7i dinamiklerin \u015fekillenmesinde fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131; patent korumas\u0131n\u0131n yenilik\u00e7ili\u011fi te\u015fvik etmek ve ila\u00e7 \u015firketlerinin y\u00fcksek Ar-Ge yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 geri kazanabilmesine olanak sa\u011flamak amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ifade edilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, patent korumas\u0131n\u0131n sona ermesi e\u015fde\u011fer ila\u00e7lar\u0131n pazara giri\u015fini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmakta ve fiyat rekabetini art\u0131rabilmektedir. Bununla birlikte, T\u00fcrkiye ila\u00e7 pazar\u0131nda bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn piyasaya sunulabilmesi i\u00e7in ruhsatland\u0131rma, fiyatland\u0131rma ve gerekli oldu\u011fu durumlarda geri \u00f6deme s\u00fcre\u00e7lerinin tamamlanmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu belirtilmektedir. \u00d6n Rapor’a g\u00f6re s\u00f6z konusu s\u00fcre\u00e7ler pazara giri\u015f engeli olu\u015fturabilmekte; yaln\u0131zca ila\u00e7 \u015firketlerinin pazara hangi ko\u015fullarda girebilece\u011fini belirlemekle kalmamakta, ayn\u0131 zamanda pazarda faaliyet g\u00f6steren te\u015febb\u00fcslerin say\u0131s\u0131n\u0131 ve pazar paylar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 da etkileyebilmektedir.<\/p>\n
\u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r\u00fcnde Rekabet Kurumu\u2019nun Faaliyetleri ve Rekabet Kurulu\u2019nun Kararlar\u0131<\/p>\n
\u00d6n Rapor, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn hem kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hem de ulusal ekonomi bak\u0131m\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 stratejik \u00f6nem nedeniyle Kurum\u2019un \u00f6ncelikli \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndan biri oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6n Rapor’da, sekt\u00f6r\u00fcn y\u00fcksek katma de\u011ferli \u00fcretim yap\u0131s\u0131, yo\u011fun Ar-Ge faaliyetleri ve kamu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yan sa\u011fl\u0131k \u00fcr\u00fcnlerine eri\u015fimin sa\u011flanmas\u0131ndaki rol\u00fc nedeniyle \u00f6zel bir konuma sahip oldu\u011fu belirtilmektedir. Bu kapsamda, ila\u00e7 pazarlar\u0131nda etkin rekabetin yaln\u0131zca ekonomik verimlilik ve t\u00fcketici refah\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, ila\u00e7lara s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir eri\u015fimin sa\u011flanmas\u0131 ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu do\u011frultuda Kurum, sekt\u00f6rdeki yo\u011funla\u015fmalar\u0131, dikey ili\u015fkileri, rekabet kar\u015f\u0131t\u0131 nitelik ta\u015f\u0131yabilecek anla\u015fmalar\u0131 ve tek tarafl\u0131 uygulamalardan kaynaklanabilecek rekabet sorunlar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan takip etmekte; bu durum da Kurul taraf\u0131ndan incelenen dosya say\u0131s\u0131na yans\u0131maktad\u0131r. Son on y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde Kurul’un ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne ili\u015fkin kararlar\u0131 ve Kurum’un faaliyetleri \u00e7er\u00e7evesinde \u00d6n Rapor’da a\u015fa\u011f\u0131daki temel tespitlere yer verilmektedir:<\/p>\n
\n- \u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r\u00fcne \u0130li\u015fkin Kurul \u0130\u00e7tihad\u0131ndaki Geli\u015fmeler:<\/strong> \u00d6n Rapor, ila\u00e7, sa\u011fl\u0131k ve t\u0131bbi cihazlar sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Kurul uygulamalar\u0131 i\u00e7erisinde \u00f6nemli bir yere sahip oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Nitekim sekt\u00f6r, 2014-2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda (2018 y\u0131l\u0131 hari\u00e7) en fazla menfi tespit ve muafiyet karar\u0131n\u0131n verildi\u011fi sekt\u00f6r olurken, 2017-2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda (2018 y\u0131l\u0131 hari\u00e7) rekabet ihlallerine ili\u015fkin soru\u015fturmalar bak\u0131m\u0131ndan da 28 sekt\u00f6r aras\u0131nda ilk \u00fc\u00e7 s\u0131rada yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n
Bununla birlikte \u00d6n Rapor, 2021 y\u0131l\u0131ndan itibaren Kurul uygulamalar\u0131nda dikkat \u00e7ekici bir de\u011fi\u015fime i\u015faret etmektedir. \u00d6zellikle menfi tespit ve muafiyet kararlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalma ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u00d6n Rapor’a g\u00f6re bu geli\u015fme, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kamu ila\u00e7 tedarik sisteminde meydana gelen de\u011fi\u015fikliklerden ve Devlet Malzeme Ofisi (\u201cDMO<\/strong>\u201d) taraf\u0131ndan getirilen ko\u015fullardan kaynaklanmaktad\u0131r. Bu kapsamda, kamu ihalelerine kat\u0131lan ila\u00e7 sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 giderek daha fazla uzmanla\u015fm\u0131\u015f ecza depolar\u0131yla i\u015f birli\u011fi yapmaya ba\u015flam\u0131\u015f; kamu al\u0131mlar\u0131nda m\u00fcnhas\u0131r da\u011f\u0131t\u0131m ili\u015fkilerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve DMO taraf\u0131ndan il baz\u0131nda tek yetkili sat\u0131c\u0131 atanmas\u0131n\u0131n zorunlu tutulmas\u0131, te\u015febb\u00fcslerin bu t\u00fcr d\u00fczenlemeler bak\u0131m\u0131ndan bireysel muafiyet veya menfi tespit ba\u015fvurusunda bulunma ihtiyac\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n Rapor’da ayr\u0131ca DMO Sa\u011fl\u0131k Market Uygulamas\u0131\u2019n\u0131n kamu ila\u00e7 tedarik yap\u0131s\u0131n\u0131 k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirdi\u011fi ve m\u00fcnhas\u0131r ecza depoculu\u011fu d\u00fczenlemelerinin de\u011fi\u015fen ihale mekanizmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yeniden de\u011ferlendirilmesini gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.
\nBuna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00d6n Rapor 2021 y\u0131l\u0131ndan itibaren ila\u00e7, sa\u011fl\u0131k ve t\u0131bbi cihazlar sekt\u00f6r\u00fcnde birle\u015fme ve devralma kararlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131nda belirgin bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Rekabet ihlallerine, muafiyet ve menfi tespit ba\u015fvurular\u0131na ve birle\u015fme-devralma incelemelerine ili\u015fkin karar say\u0131lar\u0131 2014-2020 d\u00f6neminde g\u00f6rece dengeli bir da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6sterirken, birle\u015fme ve devralma kararlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 y\u0131llar\u0131nda s\u0131ras\u0131yla 11, 9, 16, 13, 11, 13 ve 12 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f; sonras\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artarak 2021 ve 2022 y\u0131llar\u0131nda 21\u2019e y\u00fckselmi\u015f ve 2023 y\u0131l\u0131nda 24 karar ile incelenen d\u00f6nemin zirve noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n Raporda bu y\u00fckseli\u015f e\u011filiminin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde, 2010\/4 say\u0131l\u0131 Rekabet Kurulundan \u0130zin Al\u0131nmas\u0131 Gereken Birle\u015fme ve Devralmalar Hakk\u0131nda Tebli\u011f\u2019de yap\u0131lan ve \u201cteknoloji te\u015febb\u00fcs\u00fc<\/em>\u201d kavram\u0131n\u0131 T\u00fcrk birle\u015fme ve devralmalar\u0131n denetimi rejimine d\u00e2hil eden de\u011fi\u015fikliklerden kaynakland\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir. Biyoteknoloji, farmakoloji ve sa\u011fl\u0131k teknolojileri alanlar\u0131nda faaliyet g\u00f6steren te\u015febb\u00fcslerin de teknoloji te\u015febb\u00fcs\u00fc kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi nedeniyle, s\u00f6z konusu istisnan\u0131n sekt\u00f6rdeki birle\u015fme ve devralma incelemeleri \u00fczerinde \u00f6nemli etkileri oldu\u011fu belirtilmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede, 2022 y\u0131l\u0131nda incelenen \u00fc\u00e7 i\u015flem ile 2023 ve 2024 y\u0131llar\u0131nda incelenen d\u00f6rder i\u015flem teknoloji te\u015febb\u00fcs\u00fc istisnas\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n- \u0130lgili \u00dcr\u00fcn Pazar\u0131 Tan\u0131m\u0131:<\/strong> \u00d6n Rapor, Kurul’un son on y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcne ili\u015fkin kararlar\u0131n\u0131 incelemekte ve ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131 tan\u0131m\u0131na ili\u015fkin ortak ilkeleri ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6n Rapor’a g\u00f6re Kurul, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcndeki ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131 analizlerinde ATC (Anatomik Terap\u00f6tik Kimyasal<\/em>) s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemini temel referans noktalar\u0131ndan biri olarak kullanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle ayn\u0131 ATC-3 kategorisi alt\u0131nda yer alan \u00fcr\u00fcnlerin terap\u00f6tik ikame ili\u015fkisi i\u00e7erisinde olabilece\u011fi kabul edildi\u011finden, ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u00e7o\u011fu durumda ATC-3 seviyesi ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak al\u0131nmaktad\u0131r. Bununla birlikte, \u00d6n Rapor’da ATC s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar\u0131n\u0131n mekanik bi\u00e7imde uygulanmad\u0131\u011f\u0131 ve ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131n\u0131n her somut olay\u0131n \u00f6zellikleri \u00e7er\u00e7evesinde ayr\u0131 ayr\u0131 belirlendi\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temel nedeni, ayn\u0131 ATC-3 kategorisinde yer alan \u00fcr\u00fcnlerin farkl\u0131 endikasyonlara sahip olabilmesi ve baz\u0131 olaylarda pazar\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131n\u0131n ATC-3 seviyesinden farkl\u0131 bir de\u011ferlendirmeyi gerekli k\u0131labilmesidir. Bu kapsamda Kurul’un baz\u0131 kararlar\u0131nda ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131n\u0131n etkin madde baz\u0131nda tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/li>\n<\/ul>\n
\u00d6n Rapor \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131n\u0131n etkin madde baz\u0131nda tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca iki nedeni bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk olarak, s\u00f6z konusu kararlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 etkin madde baz\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen kamu ila\u00e7 al\u0131mlar\u0131 ihalelerine ili\u015fkindir. \u0130kinci olarak ise, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kendine has k\u0131r\u0131l\u0131ml\u0131 yap\u0131s\u0131 nedeniyle baz\u0131 dosyalarda etkin madde baz\u0131nda tan\u0131m yap\u0131lmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\nSonu\u00e7 olarak \u00d6n Rapor, ilgili \u00fcr\u00fcn pazar\u0131 tan\u0131m\u0131nda ATC s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131n genel bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olmakla birlikte; ilac\u0131n terap\u00f6tik \u00f6zellikleri, kullan\u0131m amac\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n evresi, endikasyon d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m ihtimali ve ila\u00e7lar\u0131n finansal a\u00e7\u0131dan mukayesesi gibi unsurlar\u0131n da dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
\n- Birle\u015fme ve Devralmalar\u0131n Denetimi ile Teknoloji Te\u015febb\u00fcs\u00fc \u0130stisnas\u0131<\/strong>: \u00d6n Rapor, teknoloji te\u015febb\u00fcs\u00fc istisnas\u0131n\u0131 Kurum uygulamalar\u0131ndaki \u00f6nemli geli\u015fmelerden biri olarak de\u011ferlendirmektedir. 2021 y\u0131l\u0131ndan itibaren ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcndeki birle\u015fme ve devralma kararlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131nda g\u00f6zlenen art\u0131\u015f\u0131n teknoloji te\u015febb\u00fcs\u00fc istisnas\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu belirtilmekte ve bu art\u0131\u015f, teknoloji te\u015febb\u00fcslerine ili\u015fkin birle\u015fme ve devralmalar\u0131n denetimi rejiminde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle ili\u015fkilendirilmektedir. Biyoteknoloji, farmakoloji ve sa\u011fl\u0131k teknolojileri alanlar\u0131nda faaliyet g\u00f6steren te\u015febb\u00fcslerin de teknoloji te\u015febb\u00fcs\u00fc kapsam\u0131nda yer almas\u0131 nedeniyle Kurum’un \u00f6zellikle yenilik\u00e7i ila\u00e7 \u015firketlerinin devral\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik i\u015flemlere daha yak\u0131ndan odakland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m ile uyumlu olarak \u00d6n Rapor’da, \u00f6zellikle geli\u015ftirme a\u015famas\u0131ndaki \u00fcr\u00fcnlerin, bekleyen patent ba\u015fvurular\u0131n\u0131n ve devam eden Ar-Ge faaliyetlerinin de\u011ferlendirilmesinin \u00f6nemine dikkat \u00e7ekilmektedir.<\/li>\n<\/ul>\n
\n- Rekabet Savunuculu\u011funa Y\u00f6nelik S\u00fcregelen Odak:<\/strong> \u00d6n Rapor, ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcnde rekabet savunuculu\u011funun \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r. Bu kapsamda, Kurum’un 2013 tarihli \u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r Raporu\u2019nda yer verilen \u00f6nerilerin sekt\u00f6rde ya\u015fanan geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda takip edilmeye devam edildi\u011fi belirtilmekte ve sekt\u00f6r\u00fc etkileyen d\u00fczenleme ve uygulamalar bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer kamu kurumlar\u0131yla i\u015f birli\u011fi ve diyaloga a\u00e7\u0131k olundu\u011fu ifade edilmektedir. Taml\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirtmek gerekir ki, Kurum’un 2013 tarihli \u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r Raporu’nda; patent \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, e\u015fde\u011fer ila\u00e7lar\u0131n pazara giri\u015f ko\u015fullar\u0131, geri \u00f6deme mekanizmalar\u0131 ve pazara eri\u015fimi etkileyen d\u00fczenleyici reformlar ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli alanlarda kurumlar aras\u0131 i\u015f birli\u011finin \u00f6nemine dikkat \u00e7ekilmektedir.<\/li>\n<\/ul>\n
\u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r\u00fcnde Rekabet<\/p>\n
\u00d6n Rapor, analizinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ila\u00e7 de\u011fer zinciri boyunca ortaya \u00e7\u0131kan rekabet sorunlar\u0131na ay\u0131rmaktad\u0131r. Bu kapsamda \u00d6n Rapor, \u00fcretim, pazara giri\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m a\u015famalar\u0131ndaki rekabet endi\u015felerini ayr\u0131 ayr\u0131 incelemekte ve her bir a\u015famay\u0131 etkileyen \u00e7ok \u00e7e\u015fitli yap\u0131sal, d\u00fczenleyici ve rekabet\u00e7i dinamikleri de\u011ferlendirmektedir. Kurum taraf\u0131ndan tespit edilen temel bulgular ve \u00f6neriler a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n- \u00dcretim A\u015famas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n
\u00d6n Rapor, fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 ile rekabet hukuku aras\u0131ndaki etkile\u015fimi ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fcretim a\u015famas\u0131ndaki temel rekabet sorunlar\u0131ndan biri olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Patent korumas\u0131, inovasyonun ve ila\u00e7 Ar-Ge faaliyetlerinin te\u015fvik edilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir mekanizma olarak kabul edilmekle birlikte \u00d6n Rapor, rekabet endi\u015felerinin genel olarak patent haklar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan de\u011fil, bu haklar\u0131n kullan\u0131lma bi\u00e7iminden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00d6n Rapor, fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n inovasyonu te\u015fvik etme y\u00f6n\u00fcndeki me\u015fru ama\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ecek \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, \u00f6zellikle belirli patent uygulamalar\u0131n\u0131n (\u00f6rne\u011fin,<\/em> patent koruma s\u00fcresini s\u00fcrekli yenileme (evergreening) ve patent k\u00fcmelendirmesi (patent clustering)<\/em>) ila\u00e7 pazarlar\u0131nda pazara giri\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve rekabet\u00e7i dinamikleri etkiledi\u011fi hallerde rekabet endi\u015felerinin ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini belirtmektedir.<\/p>\nBu do\u011frultuda \u00d6n Rapor, patent haklar\u0131n\u0131n potansiyel olarak rekabet kar\u015f\u0131t\u0131 baz\u0131 kullan\u0131m bi\u00e7imlerine dikkat \u00e7ekmekte ve \u00f6zellikle patent koruma s\u00fcresinin s\u00fcrekli yenilenmesi ile patent k\u00fcmelendirmesini, ikame \u00fcr\u00fcnlerin pazara giri\u015fini engellemek veya geciktirmek bak\u0131m\u0131ndan etkili stratejiler olarak de\u011ferlendirmektedir. Bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fcye kullanma te\u015fkil eden uygulamalar, yo\u011fun patent portf\u00f6ylerinin olu\u015fturulmas\u0131 ve b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f patentler (divisional patents<\/em>), patent davalar\u0131na ili\u015fkin haklar\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 ve patent otoritelerine yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgi sunulmas\u0131 gibi y\u00f6ntemlerle pazara giri\u015f engellerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015feklinde de ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. \u00d6n Rapor, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f patent ba\u015fvurular\u0131n\u0131 belirli ko\u015fullar alt\u0131nda hukuki belirsizli\u011fi art\u0131rarak jenerik \u00fcr\u00fcnlerin pazara giri\u015fini geciktirebilecek bir mekanizma olarak ele almakta, ancak bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n h\u00e2lihaz\u0131rda T\u00fcrkiye\u2019de yayg\u0131n g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fini de belirtmektedir.<\/p>\nKurum ayr\u0131ca patent h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc davalar\u0131na ili\u015fkin hukuki uygulamay\u0131 incelemi\u015f ve orijinal ila\u00e7 \u00fcreticileri ile jenerik ila\u00e7 \u00fcreticileri aras\u0131ndaki patent uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu zaman nihai bir mahkeme karar\u0131yla de\u011fil, sulh veya davadan feragat yoluyla sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131; ancak bu t\u00fcr uzla\u015fmalar\u0131n rekabet hukuku bak\u0131m\u0131ndan inceleme d\u0131\u015f\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda Kurum, 2015 y\u0131l\u0131ndan bu yana a\u00e7\u0131lan yakla\u015f\u0131k 350 patent uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemi\u015f, bunlardan se\u00e7ilen 26 uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak de\u011ferlendirmi\u015f ve s\u00f6z konusu uyu\u015fmazl\u0131klar ile bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm mekanizmalar\u0131n\u0131n rekabet hukuku bak\u0131m\u0131ndan endi\u015fe do\u011furup do\u011furmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek amac\u0131yla yerinde incelemeler ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. \u00d6zellikle Kurum, jenerik ila\u00e7lar\u0131n pazara giri\u015finin geciktirilmesi sonucunu do\u011furan veya patentin ge\u00e7erlili\u011fine itiraz etmi\u015f bir jenerik \u00fcreticiyi pazara giri\u015ften vazge\u00e7irmeyi ama\u00e7layan uzla\u015fmalar\u0131n rekabet hukuku bak\u0131m\u0131ndan sorun te\u015fkil edebilece\u011fini de\u011ferlendirmektedir. Bununla birlikte Kurum, inceledi\u011fi vakalar bak\u0131m\u0131ndan, Avrupa Birli\u011fi rekabet hukukunda kabul edilen ve gecikilen pazara giri\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ekonomik menfaat sa\u011flanmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren pay-for-delay d\u00fczenlemelerine (erteleme-i\u00e7in-\u00f6deme) veya benzer rekabet k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 uygulamalara i\u015faret eden herhangi bir bulguya ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen Kurum, patent uzla\u015fma anla\u015fmalar\u0131n\u0131n rekabet hukuku perspektifinden dikkatle de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131r.
\nUluslararas\u0131 i\u00e7tihat ve akademik literat\u00fcre dayan\u0131larak \u00d6n Rapor’da, a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan patent uzla\u015fmalar\u0131n\u0131n rekabet hukuku bak\u0131m\u0131ndan daha az endi\u015fe do\u011furma ihtimaline sahip oldu\u011fu belirtilmektedir:<\/p>\n